گومانی تێدا نییە نەوت و غاز لە ناو هاوکێشەی جیهانیدایە و بەهایەکی گرنگی هەیە بۆ هەموو دەوڵەتەکان ، بەڵام پەتی جوڵانی مامەڵەی نەوت و غاز بە تایبەتر لە دەست زلهێزەکاندایە ، نەوتی عێراق بەشێکی گرنگی ئەو هاوکێشە و بەرژەوەندیانەیە کە پەیوەستە بە پەیوەندییەکانی و مانەوەی دەسەڵاتی حکومەتی عێراقی و هاوسەنگ بوونی لە نێوان جەمسەرەکان ، هەرچی کوردوستانە وەک حەوشەی دواوەی ماڵ لێی دەبینرێت کە مامەڵەی دروستی نەبوە و نییە تا ئێستا لە ناو هاوکێشەی جیهانی نەوت ، لەبەر ئەوەی کوردوستان دەبێت لە چوارچێوەی دەستوری عێراقی و بەرژەوەندیەکانی بەغداد مامەڵە بە نەوتەوە بکات ، کە ئەو بەرژەوەندیانەش پەیوەستن بە ئەمریکا و ئێران و تورکیا و سعودیە بە تایبەتر .
لە ماوەی حوکمرانی کورد لە دوای ٢٠٠٣ و تێکەڵبونی بە عێراق ئەوەی نوێنەری کورد بیری لێ نەکردبوە چۆنێتی دارشتنەوەی سیاسەتی نەوتی و چەسپاندنی ئابوری سەربەوخۆ بووە لە ناو دەستوری عێراقی بە تایبەت لەو کاتەی کورد دەسەڵاتێک و پەیوەندییەکی باشی هەبوو هەم لە جیهان و هەم لە ناو خۆی عێراق ، لەبەر گیرفان پرکردن و خۆ دەوڵامەندکردن هیچ ئایدیایەکیان نەبووە تا بتوانن داهاتوی هەرێمە کە پارێزراو بکەن لە روی ئابوری سەربەخۆ و مامەڵەکردن بە شێوەیەکی یاسایی و دەستوری بە نەوتەوە ، ئەنجامەکەی ئەوە بوو بینیمان دەرگای هەناردەکردنی نەوت لە کورد گیرایەوە و گەراینەوە خاڵی سفر .
ئێستا نەوت بە تانکەر دەروات بەڵام دور لە یاسا و رێنمایەکانی حکومەتی عێراقی کە ئەمەش عێراق و بگرە جیهانیشی نیگەران کردوە ، لە دوا پەیوەندی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت دەبێت نەوت لە رێگەی تورکیاوە هەناردە بکرێت بە مانای دەبێت نەوتی کوردوستان لە ژێر سایە و دەسەڵاتی حکومەتی عێراقی ئەو نەوتە بنێردێتە دەرەوە بەمەش کورد هیچ دەسەڵاتێکی بەسەر نەوت و کۆمپا نیاکانی نەوت و داهاتی نەوتی نامێنێت ، عیراقیش سورە لە سەر جێبەجێکردنی تەسلیمکردنی نەوت لە بەرامبەر مووچە ، کە دەسەڵاتی کوردیش توانای دابینکردنی مووچەی نەبێت چونکە هیچ داهاتی نەوتی دیار نیە و بە داهاتی ناوخۆش ناتوانێ ئەو برە پارە زۆرە بە دەست بێنێت بۆیە ناچار دەبێت نەوتەکە تەسلیم بکات لە بەرامبەر دابینکردنی مووچە لە بەغدادەوە ، ئەمەش بە مانای ئیفلیج بونی دەسەڵاتی کوردی ، لە حاڵاتێکدا نەوتەکە تەسلیم نەکات بە دڵنیای نە ئەمریکیەکان دێنە خەت چیدی و نە عێراقیش مووچە دەنێرێت ، لە پاڵ ئەمەشدا ئەو ئەزمونەی دەسەڵاتی کوردی پێشتر پێشکەشیان کرد لەگەڵ میللەت و هاونیشتیمانیانی خۆیان دا ئێستا بەرهەمەکەی ئەوەیە کە کەس بەرگریان لێ ناکات و بگرە رۆژ لە دوای رۆژ دووری و نەمانی متمانە لە نێوان خەڵک و دەسەڵات لاوازتر دەبێت بەرەو نەمان دەچێت ، تەسلیم نەکردنی نەوت بە بەغداد بە ئاسانی تێیناپەرێنرێت بەڵام بەغدایش پەلەش ناکات لە کاردانەوەی خۆیدا لە ئێستادا ، هەرچەندە بەغداد دەتوانێ بیکاتە بەهانەیەکی گەورە بۆ دەستگرتن بەسەر کێڵگە نەوتیەکان وەک لە دوا قسەکانی سودانی دەڵێت نەوتەکە تەسلیم نەکەن کاری یاساییان بەرامبەر دەکەین ، ئەمەش بۆ دەوڵات ئاسانە چونکە دادگای فیدراڵی لە ژێر هەژمونی ئەواندایە هەموشمان باش دەزانین بەرامبەر دەوڵات هیچ ناکرێت و جیهان و ئەمریکاش پشتگیری بەهێز بوونی دەوڵەتی عێراقی دەکەن و نایەنوێت دۆخی ناوخۆی عێراق جارێکیتر تێکبچێت و گروپەکانی سەر بە ئێران زیاتر رۆبچنە ناو دەمارەکانی عێراقەوە .
کورد ئێستا لە نێوان ئیفلیج بوون و خۆکوشتن هیچ دەرچەیەکی دی نییە بە تایبەتر کەکوردەکان یەک دەنگ و هاو هەڵوێست نیین چونکە کۆمەڵێک سود مەندن و کۆمەڵێکیش قوربانی ، رەنگە لە ئێستادا ئیفلیج بوون باشتر بێت بۆ دەسەڵاتەکەی و پاراستنی میللەتەکەی لە خۆکوشتنی دەسەڵات و دانی میللەت بە چارەنوسێکی نادیار ، بۆیە تەسلیمکردنی نەوت تاکە رێگایە لە ئێستادا و بۆ پاراستنی ئەوەی بە دەستمان ماوە دەبێت پارێزگاری لێبکەین .
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی