بەهۆى گۆڕین دیمۆگرافیاى ناوچەکەیان جەماوەر مانگرتنى گشتىان لە خانەقین ڕاگەیاند.
زۆر سەیرە گۆڕینی دیموگرافی لە هیچ شوێنێك بە سوودی ئەتنیك(ڕەگەز)ێكەوە دژی ئەوی تر بكردرێت لە عێراقی ئێستادا پێشی پێناگیرێت. هەرچەندە ئەوەی دەكرێت دژی كوردە بە بەرژەوەندی عەرەبی تەعریب و بە پاڵپشتی دەسەڵاتدارانی عەرەب لە حكومەتی عێراقی.
باشە كورد لە هەموو ئاستێكی دەسەڵاتداری عێراقدا هەیە، دەسەڵاتداری دادوەری دادوەری كوردی لێیە، دەسەڵاتی یاسادانان پەنجا شێت ئەندام پەڕلەمانی كوردی لێیە و جێگرێكی پەڕلەمانیش كوردە، دەسەڵاتی تەنفیزی; سەرۆك كۆمار كوردە، جێگری سەرۆك وەزیران و چەندین وەزیر كوردن. جگە لە بوونی كورد لە دەستگای هەواڵگری و پۆلیس و سوپا. بۆ دەبێ ئەو هەموو مشەخۆرە نەتوانن بەرگری لە پێشێلكردنی مافی ڕەوای هاوڵاتیانی كورد بكەن؟ كوردستانیانی ناوچە دابڕێندراوەكان تاڵان دەكرێن، ئەرزیان داگیردەكرێت و خاكەكەیان تەعریب دەكرێت و هاوڵاتی كورد ئاوارە دەكرێت و كەرامەتی دەشكێندرێ، ئەو سوپایە لە بەرپرسان لەسەر پرسی نەتەوەیی كورد بێدەنگن. ئۆپۆزیسیۆن نا، ئەوانەی خۆیان دەڵێن ئۆپۆزیسیۆن نین، بەڵام كاری پەڕلەمانی دەكەن، كوا كارە پەڕلەمانیەكانیان لەسەر ئەو پرسانەی پەیوەستن بە بوون و مافی نەتەوەیی ئەو كوردانەی ناوچەدابڕێندراوەكان؟
چۆن دەبێ توركیا هەڕەشە لە شەنگاڵ و سەرجەم باشووری كوردستان و هەرێمی كوردستان بكات، لەو كاربەدەستانە هیچ یەكیان لە ئاستی خۆیەوە دەنگ و ڕەنگی نەبێت. بەڕاستی شەرمەزارییە!! ئەوەی لە خانەقین و مەندەلی و گوڵاڵە و دوز و داقوق و كەركوك و سەربەشاخ و مەخموور و شەنگال و سەرجەم بادینان بە قولایی زیاتر لە چل كیلۆمەتر لە مەرزی توركیاوە بۆ ناوەوەی هەرێم دەكرێت لە زەمانی سەدامیش هەر ئەوها بووە. شەرمەزاری نییە بۆ دەسەڵاتدارانی هەرێم و كوردانی دەسەڵاتدار لە ناوەند ئەو هەموو پێشێلكاریانەی مافی مرۆڤی كورد دەكرێت تەنها لەبەر كوردبوونیان دەسەڵاتدارانیش بێدەنگیان لێ كردووە وەیان ئەگەر شەرمنانە ورتەورتێك بكەن!!!
لەناو كەركووك هەڵدەكوترێتە سەر ماڵی كورد، پارێزگارەكەی كوردە و لە شارەكەیە بوێری ئەوەی تیا نییە بگاتە سەر شوێنی جەریمە و پێشگری لە ئیهانەكردنی هاوڵاتیەكەی بگرێت!! پێم سەیرە، چەندین ڕووداوی ئەوها ڕوویداوە لە كەركوك، سەربەشاخ، داقوق و ... تا ئێستا پارێزگار پرسی دەسەڵاتی خۆی وەك پارێزگار ساخ نەكردبێتەوە، چونكە ئەو ئەگەر ئەو دەسەڵاتەی پێیدراوە مماڕەسەی بكات، وەك لە یاسای پارێزگاكانی عێراق پێیدراوە، كەس ناتوانی ئەو پێشێلكاریانە بكات مەگەر بە فەرمانی ئەو نەبێت.
لەلایەكی تر شەنگال كەوتووەتە بەر غەزەبی هەقان فیدان و ئەردۆغان و مامەلەی پێوە دەكەن لەگەڵ سەرۆك وەزیران، یەك كورد لە دەسەڵاتدارانی هەرێم و وەزیری دەرەوەی عێراق و وەزیرە كوردەكانی تر و پەڕلەمنتارە زمان درێژەكانیش یەك وشە لەم بارەیەوە ناڵێن و یەك پرسیار بەرەوڕەەی سەرۆك وەزیران و یەك ناڕەزایی و بەرهەڵستی نیشان نادەن سەبارەت بە سەر و سامانی گوندنشینانی بادینان و ماف و سەلامەتی هاوڵاتیانی كوردی ئەو ناوچانە و هاوڵاتیانی كوردی ئێزدی لە شەنگاڵ و پێشێلكردنی سەروەری عێراق لەلایەن دەوڵەتی توركیای ڕەگەزپەرستی دژمنی بە سەرجەم كورد و بەتایبەتیش دینی ئێزدی. ئەمەی دەبینین كورد بەشدار نییە لە بڕیاری سیاسی عێرقدا. ئەمە ناتێگەیشتنە لە ڕۆڵی سەرۆك وەزیران و دورستكردنی بڕیاری سیاسی و داڕشتنی بە بەرژەوەندی سەرجەم هاوڵاتیانی عێراق بە كوردیشەوە. دەبێ دەسەڵاتدارانی كورد ئەو تێگەیشتنەیان نەبێت، بە هیچ بەهانەیەك سیاسەتی دەرەوەی عێراق نابێ دژ بە بەرژەوەندی گەلی كورد بێت یەكسانی هەبێت ڕەچاوكردنی بەرژەوەندی پێكهاتەكانی دەوڵەتی فیدڕال.
ئەو عەرەبە سونانەی دوێنی پشت و پەنای داعش بوون و بەشدار بوون لە كۆمەڵكوژی ئێزیدیان و بەكەنیزەكبردنی ژنە كوردە ئێزدیەكان، ئێستا عێراق بەناوی حەشدی شەعبی بە ویستی توركیا پڕچەكیان دەكات دژ بە ئێزدیەكان. زۆر لەگوینە لە داهاتوویەكی نزیك كۆمەڵكوژیەكی تری ئێزیدیەكان و شەڕی هەرێمی كودستانیشیان پێبكرێت و هەموو لایەنەكانیش نوتەقیان لێبڕاوە لەم بارەیەوە كە دەبێ پێشی پێبگیرێت.
ئەم پرسانە پرسگەلێكن لە ناخی سیستەمی دەوڵەتی فیدڕالن و پێشێلكردنی دەستووری عێراقی فیدڕالین كەچی هەر هەموو بەرپرسان لە دەسەڵاتی تەنفیزی و یاسادانان و دادوەری و حكومەتی هەرێم خۆیان لێیان كردوەتە كەڕەی شەربەت. كێشەی گەلی كورد تەنها مووچە نییە، هەر چەندە پرسێكی هەرە گرنگە، كێشە نەتەوەییە وجوودیەكانی گەلێك هەستیار و جددی و هەنووكەیین كەجی دەسەڵاتداران، بە هەموویانەوە، خۆیان لێیان گێل كردووە وەیان درك بە مەترسی نەتەوەیی ناكەن و چەلەحانیە ناوخۆكانیان بەلاوە گرنگە.
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی