سەرکردە قادری حاجی عەلی بەر لە هاتنی پەتای کۆرۆنا لە دانیشتنێکدا، لە باسی بارودۆخی هەرێم و دەسەڵاتەکەی ، فەرموی " تا نوزەیەکی تیاماوە دەبێ فریای کەوین". جگە لەوەی لە دروستبونی دەسەڵاتی هەرێمەوە بۆ ئێستا دورونزێک ، راستەوخۆ ناڕاستەوخۆ، لەلایەن سیاسەتمەدارانی کورد و دۆستانی میللەتەکەمان چەندین جار وەک ئاگادارکردنەوە و هۆشداری دراوە بە گوێی ئەم دەسەڵاتەدا. هەندێ جار دۆستەکان بانگیان کردون و دوای ئامۆژگاریکردن و سەرزەنشتکردن دەستیان بۆ گوێچکەیان بردوە، سەرزەنشت کردن و پەڵ تێگرتنەکانی میللەتیش لەوێ بوەستێ.. دواجار دەرکەوت ئەم دەسەڵاتە، دەسەڵاتێ کەڕ و فرە زمان و زمان درێژە. بە رادەیەک زمانگێڕانیان بەرامبەر ئەو خەمخۆرانە شێوەی جیاجیای ئیبلیسیانەی لە خۆگرتوە، لە ئاستی نەیارانیش کوێر و لاڵ:
١- بەرامبەر رەخنە و تێبینی رۆشنفکرانی کورد و ناوخۆ، ئەم دەسەڵاتە ناوی تابوری پێنجەمی لێناون و تۆمەتباریکردون بە بونی دەستی دەرەکی لە پشتیانەوە. بە تایبەتی لە پەیوەندیەکانیان لەگەڵ بەغدا.
٢- هەمیشە حیزبەکانی دەسەڵات هەوڵیان داوە شانبەشانی سوککردن، یەکتر تاوانبارکردن و تەخوینکردنی یەکتر، پێکەوە کار لەسەر سوککردن و کەمکردنەوەی رۆڵی حیزبەکانی ئۆپۆزسیۆن بکەن. زەمینەیەکی وایان ساز کردوە کە هێزە ئۆپۆزسیۆنەکان متمانەیان بەیەک نەبێ، لە بری کاری پێکەوەیی، یەکتر تاوانبار بکەن و پەرتەوازە بن، ئەمەش بە دروستکردنی گروپ و ئۆپۆزسیۆنی ساختە یان چاندنی کەسانی دوڕو و هەلپەرست لە ریزەکانی ئۆپۆزسیۆن. دەرکەوت لەم بوارە پلانە شەیتانیەکەیان سەرکەوتو بوە. بەشی زۆری ئۆپۆزسیۆن و خاوەن خامەکان گوێ لە مشتیان بونە.
٣- کەڕ و لاڵ لە ئاست هەمو ئەو پێشێلکاری و دەسدرێژیانەی نەیاران دەیکەنە دەسەر هەرێمەکە.
٤- پەنابردن بۆ دوژمن و دەست راکێشانی بۆ سەر یەکتر. سوپای تورکیا، ئێران و بەعس بە نمونە.
ئەم چەند رەفتارە قێزەونە سیاسیە لە کارکردن بەدرێژایی ٦٠ ساڵی رابردو، بوە بە خو لای بەشی زۆری بەرپرسان و وەک سیاسەتی حیزبیش پیادە دەکرێ، بۆ چەندەمین جاریش دوبارە دەکرێتەوە. لە کاتی شەڕی ناوخۆش دواجار بە هەوڵ و فشاری بێگانە پێکهاتونەتەوە:
١- ساڵی ١٩٧٠ ، رێکەوتنی پارتی و حکومەتی عێراق، دواجارو کۆتایی شەڕی ناوخۆ گەڕانەوەی باڵی جەلالیەکان بۆ ناو پارتی لێکەوتەوە، پاشان ئاش بەتاڵ .
٢- بەرەی کوردستانی بەر لە راپەڕینی ١٩٩١ ، لە ئێران و بە فشاری ئێران لە دایک بو.
٣- ئاشتبونەوەی دوای کارەساتی ٣١ ئابی ١٩٩٦ ، بە فشاری ئەمریکا، بە نێوەندگیری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا خاتو مادلین ئۆڵبرایت لە ١٩٩٨ کرا.
ئێستاش دوای نزیکەی دو ساڵ لە هەڵژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ئەم هەرێمە لە بۆشایی سیاسی و یاسایی حوکمڕانی بەڕێوە دەچێت. لە کاتێکدا ناوچەکە بە پرۆسەی گۆڕانکاری گەورەدا تێدەپەڕێ. کەچی دەسەڵات لەم هەرێمەی ئێمە مێش میوانی نیە : هێزی پێشمەرگە یەک نیە، پۆلیس و ئاسایش یەک نیە. لیوا تیکەڵەکانیش ٥٠ بە ٥٠ دامەزراون. لەمەش زیاتر ئەوەی جێی سەرنج و سەرسوڕمانی گەوریە بونی تورکیایە لە نێوەندگیری پارتی و یەکێتی، وەک ئەوەی گورگ پاسەوانی مەڕ بێت..
هەمو ئەمانە و زۆرێکی دیش کەموکوڕی زۆر گەورەی حوکمڕانین، نیشانەی سەقەتی دەسەڵات و بونی دەسەڵاتێکی پڕوپوچە. کەموکوڕی لە مێژینەن. بۆیە پێدەچێت لای بەغدا، ئەمریکا و دۆستەکان جام پڕبوبێ. دەبینین بە هاتنی نوینەری سەرۆک ترامت بۆ هەولێر شەقامی کوردی دەستی کەوتە سەر دڵ و تۆشی دڵەڕاوکێ و هەناسە سواربو.
ئێستاش، بیانەوێ یان نەیانەوێ، دەبێ رێکبکەون، گەیشتۆتە قولەقاپ و دەبێ زو هەڵیکەن و نوزەیەک بکەنەوە بەبەر خۆیان و ئەو لاشە نیمچە زیندوەدا. ئەگینا چیتر کەس بەزەییان پێدا نایەتەوە. لەم لاشەوە بەشێ لە میللەت بێئومێد و ئۆپۆزسیۆنیش ون. ئەو تورسکاییەی ئەمڕۆش هەیە لە قۆناخی هەوێنبوندایە.
کەرکوک، ١٨/٦/٢٠٢٦
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی