ئەهوەن چیاکۆ

ئەوەی لە باشووری کوردستان لە پەیوەندی لەگەڵ بەغدا ئەنجام دەدرێت، لە بنەڕەتدا جۆرێکە لە ئینتێگراسیۆن؛ بەڵام پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: ئەم ئینتێگراسیۆنە بە چ شێوەیەک و لەسەر چ بنەمایەک بەڕێوە دەچێت؟
ئەگەر ئینتێگراسیۆن لەژێر فشاری دەرەکی، بەبێ هاوسەنگییەکی سیاسی و بە پەراوێزخستنی ئیرادەی سیاسیی کوردستان و خەڵکی کوردستان ئەنجام بدرێت، ئەوا ناتوانرێت بە ئینتێگراسیۆنێکی دیموکراتیک ناوببرێت؛ بەڵکو جۆرێکە لە ئینتێگراسیۆنی زۆرەملێ و ئامرانە.
لەو بارودۆخەدا، پێش هەر لایەنێکی دیکە، پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) خۆی لە دۆخێکدا دەبینێتەوە کە ناچارە لەبەرامبەر فشارە سیاسی و دەسەڵاتدارییەکانی بەغدا ملکەچ ببێت. ئەمەش پرسیاری سەربەخۆیی بڕیاردان و توانای پاراستنی ئیرادەی سیاسیی کوردستان دەخاتە بەردەم ڕەخنە و لێکۆڵینەوە.
بەڵام ئینتێگراسیۆنی دیموکراتیک لە بنەڕەتدا جیاوازییەکی بنەڕەتی لەگەڵ ئەم جۆرە ئینتێگراسیۆنە هەیە. ئەم جۆرە ئینتێگراسیۆنە دەبێت لەسەر سێ پایەی سەرەکی دابمەزرێت:
یەکەم: ئیرادەی سیاسیی کورد
ئینتێگراسیۆن دەبێت لەسەر بنەمای ئیرادەی سیاسیی سەربەخۆ و توانای بڕیاردانی کورد دابمەزرێت، نەک لەسەر بنەمای فشاری دەرەکی و ناچاری. واتە، کورد دەبێت خاوەنی بڕیار و دیاریکەری ئاراستەی ئەم پرۆسەیە بێت، نەک تەنها وەڵامدەرەوەی فشارەکانی دەرەوە.
دووەم: بیرۆکە و تێگەیشتنێکی کۆمەڵناسانە
پێویستە پرۆسەی ئینتێگراسیۆن لەگەڵ پێکهاتەی کۆمەڵایەتی، مێژوویی و نەتەوەیی کوردستان هاوتەریب بێت و ببێتە بەشێک لە پرۆسەیەکی هۆشیارانەی کۆمەڵایەتی. بەم مانایە، ئینتێگراسیۆن نابێت تەنها لە چوارچێوەی مامەڵە و ڕێککەوتنی سیاسیی نێوان دەسەڵاتەکاندا سنووردار بێت؛ بەڵکو دەبێت لەسەر تێگەیشتنێکی قووڵ لە واقیعی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی کوردستان دابمەزرێت.
سێیەم: قەناعەت و ڕەزامەندیی کۆمەڵایەتی ـ نەتەوەیی
هیچ ئینتێگراسیۆنێکی دیموکراتیک بەبێ ڕەزامەندی و بەشداریی خەڵک سەرکەوتوو نابێت. بۆیە پێویستە خەڵکی کوردستان بە شێوەیەکی ڕاستەقینە لە پرۆسەی بڕیاردان و دیاریکردنی ئاراستەی ئینتێگراسیۆندا بەشدار بن و ئەم پرۆسەیە بە قەناعەت و ڕەزامەندیی کۆمەڵایەتی بەرەوپێش بچێت.
بە پێچەوانەوە، ئینتێگراسیۆنی زۆرەملێ، یان ئینتێگراسیۆنی ئامرانە، لەسەر بنەمای فشاری دەرەکی، لاوازیی ئیرادەی سیاسی و پەراوێزخستنی ڕۆڵی خەڵک پێش دەچێت. لەم جۆرە ئینتێگراسیۆنەدا، خەڵک لە پرۆسەی بڕیارداندا دەبنە تەنها تماشاکەر و ئیرادەی سیاسیی کۆمەڵگا جێگای خۆی بە ناچاری و فشاری دەرەکی دەدات.
لەبەر ئەوە، پرسیارەکە تەنها ئەوە نییە کە کوردستان لەگەڵ بەغدا ئینتێگراسیۆن دەکات یان نا؛ بەڵکو پرسیاری گرنگتر ئەوەیە:
ئینتێگراسیۆن لەسەر بنەمای ئیرادە و ڕەزامەندیی کورد بەڕێوە دەچێت، یان لەسەر بنەمای فشار و ناچاری؟
جیاوازیی نێوان ئەم دوو جۆرە ئینتێگراسیۆنە لە هەمان خاڵدا دەردەکەوێت: لە یەکەمیاندا، کورد خاوەنی ئیرادەی سیاسیی خۆیەتی و بەشدارە لە دیاریکردنی ئاراستە و ئەنجامەکانی پرۆسەکە؛ بەڵام لە دووەمیاندا، کورد تەنها ڕووبەڕووی ئەنجامەکانی بڕیارێک دەبێتەوە کە لە دەرەوە بۆی دیاری کراوە.
کێشەکە لە بنەڕەتدا لەگەڵ خودی ئینتێگراسیۆن نییە؛ بەڵکو لەگەڵ شێوازی ئەنجامدانی و بنەمای سیاسیی ئەو پرۆسەیەدایە. ئینتێگراسیۆن ئەگەر لەسەر بنەمای ئیرادەی ئازاد، هاوسەنگیی سیاسی، بەشداریی خەڵک و ڕەزامەندیی کۆمەڵایەتی دابمەزرێت، دەتوانێت ببێتە پرۆسەیەکی دیموکراتیک؛ بەڵام ئەگەر لەژێر فشاری دەرەکی و بە پەراوێزخستنی ئیرادەی کورد ئەنجام بدرێت، ئەوا ناوەڕۆک و مانای خۆی وەک پرۆسەیەکی دیموکراتیک لەدەست دەدات.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی