22 ئاب‌و 31ى ئاب!

8 کاتژمێر پێش ئێستا

دەشتی جەمال

به‌ره‌به‌یانى ٢٢ى ئاب‌ هێزێكى زۆرى ئه‌منیى یەکێتی نیشتیمانی کوردستان به‌چه‌ندین چه‌كى قورسه‌وه‌ لە دەبابەو هامەرو وتانك ودۆشکە... هێرشیان كرده‌سه‌ر هۆتێل له‌لازارو ماڵه‌كه‌ى لاهور شێخ جه‌نگى‌ و بۆ ماوه‌ى زیاتر له ‌سێ كاتژمێر پێكدادانى قورس ڕویداو سه‌ره‌نجامیش لاهور شێخ جه‌نگى‌و پۆلادى برایى‌و ژماره‌یه‌ك له‌هێزه‌كانى ده‌ستگیركران.

بەرەبەیانی ٣١ی ئابی ١٩٩٦دا پارتی دیموکراتی کوردستان لەدرێژەی کێشمەکێش و شەڕی دەسەڵاتیدا لەگەڵ یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەستی سوپای حەرەس جمهوری و تانك و زریپۆش و لەشکری خۆێنڕێژی ڕژێمی بەعسی گرت بۆسەر شاری هەولێر و شارەکانی کوردستانیان داگیرکرد و گەورەترین تاوانی جەرگبڕیان دەرهەق بە خەڵكی کوردستان ئەنجام دا.

لە ٢٢ی ئابدا لەماوەی ئەو سێ کاتژمێرەدا بە چەکی قورس ناوچە سەرەکییەکانی گەڕەکی سەرچناریان کۆنترۆڵکرد، دوای هەڵمەتێکی سەربازیی خێرا بە بەکارهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و دۆشکە و دەبابە و قازیفەو یەکە زەمینییە هەماهەنگەکان، میلیشیا چەکدارەکان "ئاستێکی بەرزی باڵادەستی تاکتیکییان نیشان دا" لە ناوچە چڕەکانی دانیشتیوان و گەڕەکی سەرچنار کە سەرتاپای شاری سلێمانی ئەو شەوە کەوتە ترس و دڵەڕاوکێ، جارێکیتر ئاوارەیی و و ێرانکارییەکی بەرفراوان. شایەتحاڵەکانی دانیشتووان شاری سلێمانی  لە میدیاکانەوە بەرێکردنی ئەو چەند کاتژمێرەیان بە جەنگێکی قورس وەسفکرد، کاروانی چەکدارە یەك لەدوای یەکەکان کە ئابڵوقەی شەقامەکان و شاریان دابوو وە چەك لە ناوچە دانیشتووەکان جێگیرکرابوو، ئەو دیمانانە شەڕانگێزەیەیی میلیشیایەکانی یەکێتی، دەنگ و زرمەی تۆپ و هاوەن و درۆنەکان، گڕو دوکەڵە بەرزبووکان لە گەڕەکی سەرچنارەوە، باڵای تاریکی خۆی بەسەر شارێکی یەك ملیۆنیدا داپۆشی و دڵی هەزاران هاوڵاتی شاری خستۆتە مەترسییەوە وە زەرەرو زیانێکی بەرفراوان کە خەڵکی ئەو ناوچەیەو دەوروبەری پێگەیشتوە، کابوسی جارێکی تر شەڕی ناوخۆی لەسەر خۆیان هێنایەوە یاد.

لە ٣١ی ئاب دا هێزی سەربازی رژێمی بەعس فاشی بە پێشلەشکری پارتی هێرشیان بردە سەرشاری هەولێرو کۆنترۆڵیانکرد وە دەیان لە خەڵکی بێتاوان و ئۆپۆزیسیۆنی ڕژێمی بەعس گولله‌باران و ئیعدام کرد وەیان رەوانەی زیندانەکانی رژێمکرا، بە هەزارکەس ماڵ و حاڵی خۆیان جێهێشت و بەشاخ و دۆڵ و دێهاتەکاندا ملی رێگەیان گرت و ئاوارەو دەربەدەر بوون، دۆخێکی کارەساتباریان بەسەرخەڵکی کوردستاندا سەپاند لەگەڵ ئەوەشدا لەگەڵ نەفرەت و بێزاری قوڵی خەڵکدا بەرەو روو بووەوە.

٢٢ی ئاب ماڵ و دوکان و ئوتێل و ئۆتۆمبێلەکان زیانێکی پێگەیشت یان وێران بوون نەك وەك ئامانج، بەڵکو وەك تەماشاکەری شەڕەکە ئەگەرچی خۆشبەختانە هیچ هاوڵاتییەکی مەدەنی نەکوژراوە، بەڵام چەند خێزانێك بە تەنها چەند خولەکێك لەشەڕەکەدا ئاگادارکرابوونەوە چۆڵی بکەن و ناچاربوون هەڵبێن. بەکارهێنانی چەکی قورس لە گەڕەکە مەدەنییەکان  و شوێنی ژیانی خەڵکدا، خەڵکی مەدەنیش نەکرێت ئامانج هێشتا ژیانی خەڵك دەخاتە مەترسییەوە تەنانەت زیانگەیاندنی بێمەبەستیش کاتێك هێزەئەمنیەکان پشتگوێ بخەن، دەبێتە شتێکی قبوڵنەکراو. بەکارهێنانی چەکی قورس لە ناوچە مەدەنییەکان بەکارهێنانی تۆپخانە، یان دۆشکە لە ناوچە نیشتەجێبووەکاندا بێگومان دەبێتە هۆی وێرانکاری و زیانێکی زۆری مەدەنی بێجیاوازی. دەنگی بەردەوامی بۆمب و تەقەکان، شوێنەواری قووڵی دەروونی لەسەر خەڵکی ئەو ناوچەیەی شەڕەکە جێهێشت. کەسێك لە کەناڵی یەکێك لە  تەلەفیزیونەکانەوە رایگەیاند "منداڵاکانمان  لە خەو زڕاون و بەدەست زەبرو دڵەڕاوکێ و ترسەوە رەنگە هەموو توشی نەخۆش دەروونی بن"

٣١ی ئاب لەچەند لاوە شاری هەولێر ئابلوقەدرا، چونەسەر ماڵان، تالانکردن، دزێتی و بردنی مومتەلەکاتی موخالیفینی سیاسی، سەدان کەس لەنێو ماڵی خۆیان بوونە قوربانی، ئاو و کارەبا، خەو خواردن برا، هەموو خەڵك  ڕاکردن و دەرچوونی بەپەلە لەشارەکاندا گریرایەبەر، خەڵك بەمناڵ و خیزانیانەکانیانەوە ملی رێگەیەکی نادیار بەرەو سنورەکانی ئێران گرتەپێش.. لەو رۆژەوە پارتی بەهاوکاری و پشتیوانی رژێمی بەعس هەولێری گرتەوە کە لەژیر دەسەڵاتی یەکێتی بوو. هاوسەنگی هێزی بەقازانجی خۆی گۆڕی و ناوی زۆنی زەردی بەسەردا دابڕاو کۆمەڵگایان راپێچی داهاتووەیەکی تەڵخکرد، بەزەبری سەرکوت و کوشتار دەسەڵاتی نەگریسی خۆیان داسەپاند، و خۆیان خزانە باوەشی تورکیا و لەدزینی سەروت و سامان و داهاتی کوردستاندا و ئاودیوکردنی سامانی گشتی دریغیان نەکردو پشکی شێریان بەرکەوت، و تا ئەمڕۆش درێژەی هەیە.

٢٢ی ئاب وێنەی چەکدارە دەستگیرکراوەکان بەڕووتی دەبینران کە لەسەر زەوی ئەژنۆیان داوە و دەستەکانیان لە پشتەوە بەستراوەتەوە کە لەلایەن هێزە ئەمنیەکانی یەکێتی پەخش دەکرێت، زمانی زەبرو هەڕەشەی کوشتن لە دیلەکان.. پەیامێکی ساردکەرەوە بۆ کۆمەڵگا دەنێرێت و ترس دەچێنن، بۆ زۆر کەس هەستی کەرامەت و سەلامەتی دەشکێنێت و بێدەنگی و ملکەچبوون جێگەی دەگرێتەوەو متمانە و بێهیوای جێدەخات. ڕەنگە ئەو منداڵ و گەنجانەی بەرکەوتەی ئەم دیمەنانە دەبن پەیکەری کۆمەڵایەتی کۆمەڵگایان لابشکێت و تۆوی نائارامی درێژخایەنیان تیا بچێنێت.

٣١ی ئاب و ٢٢ی ئاب کارنامەو  نه‌ریت و سونەتی بۆرژوا ناسیونالیزمی کوردە، واقعیەتی ئەوەیە ئەم دوو هێزە کۆنەپەرست و میلیشاییە لەپێناو زاڵکردن و داسەپاندنی دەسەڵاتی حیزبی میلیشیایی و قورخکارو مانەوەیان لەدەسەلات دەست لەهەر سیاسەت و کردەوەیەکی دژی خەڵکی تاوانکارانە و لێدان لەنەیارانیان ناپارێزن. هەمیشە لە مێژووی قێزەونی جوڵانەوەی کوردایەتی  لەکێشمەکێشی نێوانیاندا لەشارو لە شاخ پەنایان بۆ چەك بردوە بۆ یەکلاکردنەوەی کێشەکانیان نەك بە شێوەیەکی سیاسی دیالۆك و شارستانیانە، چارەسەری بکەن. دەستی ڕژێم و دەوڵەتە کۆنەپەرستەکانی ناوچەکەیان هێناوەتە سەر ژیانی خەڵك بۆ قازانج و بەرژەوەندی بەرتەسکی حزبی و بەدەستهێنانی چەند دەستکەوتێك. ئەم سیاسەتەو ستراتیژە چەوتەی ئەم حزبانە سەدجار لەمەحەك دراوە کە ئەمانە جگە لە نائەمنی و سەرکوت و دەردەسەری، هەژاری و بێمافی و ئاوارەیی و دەربەدەری لەسەر ژیانی خەڵکی کوردستان شتیکی تر نەبووە. بەهۆی سیاسەتی ئەم حیزبە میلیشیایانەوە کە بەچەك و جبخانەی نیزامی و پشتیوانی ئەم یان ئەو دەوڵەتی دراوسێ خۆیان داسەپاندو بەسەر خەڵکی کوردستاندا کۆمەڵگایان خستۆتە نێو رمبازێنی ئەو دەوڵەتانەوە. هەموو ئەو رووداوو کارەساتانە تاکید دەکەنەوە کە پێویستە ئەو هەڵومەرجە مەینەتبارە کۆتایی بێت. کۆمەڵگەی کوردستان زەرورە ئەم حیزبانە تێپەڕێنێت و کۆتایی بەم دەسەڵاتە ستەمکارو گەندەڵ و میلیشاییانە بهێنێت، بە بەشداری ریزبەستنێکی بەرینی کرێکاران و ژنان و لاوان و چین و تویژەکانی کۆمەڵگەی کوردستان لەپرۆسەیەکی خەباتکارانەی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا چارەنوسی سیاسی بەدەستەوە بگرنو داهاتوویەکی پرشنگدار، لەدەستبەرکردنی تەواوی مافو خزمەتگوزاریەکان، ئاسایش و ئارامی دور لەشەڕ، دەستەبەر بکەن.

کارەساتی ی٢٢ئاب و ٣١ی ئاب و شەنگال و ١٦ ئۆکتۆبەر.. چەند گوشەیەکن لە گوشەکانی لەمەحەکدانی دەسەڵات و سیستەمێك کە چوادەهەیە ئەم حزبانەی پێکیانهێناوە. حوکمەت و پەرلەمان، دادگا، یاسا، هێزی میلیشایاو چەکدار و سیستەمی ئیداریان شتێك نەبووە جگە لە ئامرازیك بۆ شەرعێدان بە مانەوەیان لە دەسەڵات و دابەشکردنی سەروەت و سامانی کۆمەڵگە و پاراستنی حکومی بنەماڵەیی.

بۆ دووبارە نەبوونەوەی ئەم تراجیدیایانە کۆمەڵگەی کوردستان رێگەی تریان لەبەردەم نییە جگە لە یەکخستن و  سەرخستنی بزووتنەوە ناڕەزایەتیەکان بەشێوەیەکی نەخشە مەندانە و هاتنەمەیدانی ئیرادەی هۆشیارانەیان بۆ ئاڵوگوڕو کۆتایهێنان بەم هەڵومەرجەو دامەزراندنی دەسەڵاتی شۆڕشگیرانەی جەماوەری کە ببێتە هەوێنی  کۆتایی بەم قەیران و نادیاریەی چارەنوسی کۆمەڵگەو بۆ هەمیشە بەڵای ترس لە جەنگ و نائارامی لەسەر کۆمەڵگەی کوردستان هەڵگرێت.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی