شارپرێس:

لەگەڵ بەرفراوانبونی ململانێکانی نێوان ئەمریکاو ئێران، دەروازە سنورییەکان کەوتنە ناو بازنەی هێرشی ڕاستەوخۆوە، پسپۆڕان ئەم گۆڕانکارییە وەک نیشانەیەک بۆ گۆڕینی یاساکانی شەڕ لەناوچەکەدا دەبینن، ئەمەش بوەتە هۆی دروستبونی ترس لەگواستنەوەی شەڕ بۆسەر ئەو ڕێڕەوانەی کە شادەماری بازرگانیی‌و هاتوچۆی گەشتیارانن.

بۆردومانکردنی هۆڵی پێشوازیکردنی گەشتیاران لەدەروازەی سنوری (شەلەمچە) لەگەڵ ئێران (کە بوە هۆی کوژرانی دوو کەس‌و برینداربونی 11ی دیكه‌)و پاشان هێرشکردنەسەر دەروازەی (عەبدەلی) کوه‌یتی لەبەرامبەر سنوری عێراق، تەنها ڕوداوێکی ئەمنیی ئاسایی نەبون، بەبڕوای شارەزایان، ئەم هێرشانە پەیامی گەورەتریان لەپشت بوو، بەتایبەت کە هاوکاتبون لەگەڵ دەستپێکردنی هاتنی سەدان هەزار زیارەتکاری ئێرانی بۆ عێراق بەمەبەستی بەشداریکردن لەچلەی ئیمام حوسێندا.

سەرچاوەیەکی حکومیی ئاگادار باسى له‌وه‌كردوه‌، حکومەتی عێراق بەنیگەرانییەکی زۆرەوە دەڕوانێتە ئامانجکردنی دەروازە سنورییەکان، چونکە ئەمە به‌گۆڕانکارییەکی مەترسیدارو جیاواز لەهێرشەکانی پێشوو ناوده‌بات، بۆیە بەغدا دەستیکردوە بەپێداچونەوەی گشتیی بەپلانی پاراستنی سەرجەم دەروازە وشکانییەکان، بەتایبەت سنورەکانی لەگەڵ ئێران‌و کوه‌یت، ئەمەش وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەگەری بەرفراوانبونی هێرشەکان لەداهاتودا، واته‌ بەغدا پلانی فریاکەوتنی سەربازیی ڕاگه‌یاندوه‌و كارى جدیى له‌سه‌ر ده‌كات.

ئەو سەرچاوەیە کە ناوی ئاشکرانه‌كراوه‌ ئاماژەی بەوەکردوە، "حکومەت پێیوایە هێرشەکەی سەر شەلەمچە زیاتر پەیوەندیی بەهێڵەکانی دابینکردن‌و ڕێڕەوە لۆجستییەکانەوە هەیە، نەک تەنها هێرشێکی سەربازیی ئاسایی، بۆیە بەغدا هەوڵدەدات ڕێگریی بکات لەگواستنەوەی ململانێکان بۆ ناو خاکی عێراق‌و دەیەوێت بێلایەنیی خۆی بپارێزێت، هاوکات لەگەڵ ئەمەشدا پەیوەندییە سیاسییەکانی لەگەڵ لایەنە جیاوازەکان بەردەوامە".

پسپۆڕان دەڵێن، هێنانە ناوەوەی دەروازە سنورییەکان بۆ ناو بانکی ئامانجە سەربازییەکان، گۆڕانکارییەکی نوێیە لەیاساکانی شەڕدا، چونکە ئەم دەروازانە چیتر تەنها شوێنی هاتوچۆی خەڵک‌و کەلوپەل نین، بەڵکو بونەتە بەشێک لەململانێی هێڵەکانی دابینکردنی وزەو هەژمونی ئابوریی لەناوچەکەدا، بەتایبەت لەگەڵ بەردەوامیی هەڕەشەکانی ئێران لەسەر گەروی هورمزو گوشارە بەردەوامەکانی ئەمریکا لەسەر تۆڕەکانی دابینکردنی دارایی تاران.

ئەم ڕوداوانە لەکاتێکدادێن کە عێراق بۆ جوڵەی بازرگانیی خۆی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ، پشت بەتۆڕێکی فراوانی دەروازە وشکانییەکان دەبەستێت، هاوکات پارێزگاکانی باشور ئامادەکاریی دەکەن بۆ پێشوازیکردن لەملیۆنان زیارەتکار، ئەمەش گرنگیی پاراستنی ئارامیی سنورەکان دوو هێنده‌ به‌رزدەکاتەوە بۆ ئەوەی نەبنە گۆڕەپانی شەڕێکی کراوە.

عەبدولغەنی غەزبان پسپۆڕی ئەمنیی پێیوایه‌، "ئامانجکردنی هەردوو دەروازەی شەلەمچەو عەبدەلی، نیشانەیەکە بۆ چونە ناو قۆناغێکی مەترسیدارتری ململانێکان؛ چونکە شەڕەکە لەبنکە سەربازییەکانەوە گواستراوەتەوە بۆ دەروازە سنورییەکان کە شادەماری ئابوریی‌و سەروەریی وڵاتانن".

به‌وته‌ى غەزبان، "ئەم پێشهاتانە ڕێڕەوی کارەکانی حکومەتی عێراق تێکدەدەن‌و گوشارەکانی ئەمریکاش بۆسەر بەغدا زیاد دەکەن، چ جا لەسەر دۆسیەی ئاشکراکردنی ئەو لایەنانەی خاکی عێراق بەکاردەهێنن، یان لەسەر دۆسیەی کۆنترۆڵکردنی چەک لەدەستی دەوڵەتدا، هەروەها ئەمە بەغدا دەخاتە بەردەم تەحەدای قورستر بۆ پاراستنی سنورەکانی‌و ڕێگریکردن لەبەکارهێنانی دەروازەکان لەهەر چالاکییەکدا کە وڵاتەکە ڕابەکێشێتە ناو شەڕەوە".

ئەو پسپۆڕە ئەمنییە ئاماژەی بەوەشکرد، "هێرشکردنەسەر دەروازەی عەبدەلی تەنها چەند کاتژمێرێک دوای بۆردومانکردنی شەلەمچە، ئەوە دەسەلمێنێت کە ڕێڕەوە سنورییەکان بونەتە بەشێک لەئامانجەکانی ئەم شەڕە، ئەمەش وادەخوازێت عێراق ڕێوشوێنی ئەمنیی توند لەسەرجەم دەروازەکان بگرێتەبەر، چونکە بەردەوامیی ئەم هێرشانە کاریگەریی خراپی دەبێت لەسەر بازرگانی‌و وەبەرهێنان، هەروەها دەبێتە هۆی تێکدانی ئەو هەوڵانەی کە حکومەت داویەتی بۆ ڕاکێشانی کۆمپانیاو وەبەرهێنەرە بیانییەکان، بەتایبەتی دوای سەردانەکەی عەلی زەیدیی سەرۆک وەزیرانی عێراق بۆ واشنتۆن".

غەزبان جەختیکردەوە، "کۆتایی جەنگ‌و توندبونی ململانێی نێوان ئەمریکاو ئێران، ئەگەری ڕەنگدانەوەی خراپی لەناوخۆی عێراقدا زیاتر دەکات، جا چ لەڕوی سیاسییەوە بێت یان ئەمنیی، بۆیە پێویستە حکومەت پەلەبکات لەتەواوکردنی پڕۆژەی کۆنترۆڵکردنی چەک‌و توندکردنی چاودێریی سەر دەروازەکان، بۆ ئەوەی ڕێگریی لەهەرلایەنێک بگرێت کە بیەوێت سنورەکان بۆ گواستنەوەی چەک یان جێبەجێکردنی ئەجێندای دەرەکی بەکاربهێنێت".

ئێستا حکومەتی عێراق لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی قورسدایە؛ پێویستە لەلایەکەوە سنورێکی درێژ کە زیاتر لە 1450 کیلۆمەترە لەگەڵ ئێران بپارێزێت‌و لەلایەکی دیكه‌شه‌وه‌ بەردەوامیی هاتوچۆی بازرگانی‌و گەشتیاران مسۆگەربکات، هاوکات ڕێگریی بکات لەبەکارهێنانی دەروازەکان بۆ هەر چالاکییەک کە عێراق بکاتە قوربانیی شەڕەکە، لەکاتێکدا کە بەغدا هەمیشە جەخت لەسەر سیاسەتی بێلایەنی دەکاتەوەو ڕەتیدەکاتەوە خاکی وڵاتەکەی ببێتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانێ هەرێمی‌و نێودەوڵەتییەکان.