ڕۆژاڤا خوێن دەڕژێت‌و جیهانیش بێباك‌و دڕدۆنگه‌

5 کاتژمێر پێش ئێستا

شەم شەمەیی ساڵح

ڕۆژاڤا برسی نییە.. به‌ڵام خەریکە دەکەوێتە ژێر دوڕوویی بەکۆمەڵ‌و دوڕوویی‌و درۆی ئاشکرای جیهان، لەگەڵ بارینی بۆمب بەسەر ناوچە مەدەنییەکان، منداڵان ڕاست لەبەردەمیان‌و یەکێک لەڕادیکاڵترین پڕۆژە دیموکراسیەکانی هۆڵەندا کە بەرد بەبەرد چەقێنراوە، سویدو نەتەوەیەکگرتووەکان‌و ڕۆژئاوا هەڵدەبژێرن، ڕۆیشتن، نەک لەبەرئەوەی نازانن، بەڵام چونکە ئەوان نازانن باندەکە پاسیڤ نییە – ئه‌مه‌ بڕیارێکە.

سوید بەرپرسیارێتی ئەخلاقی بەرامبەر گەلی کوردی ڕۆژاڤا هەیە، ڕەمزی نییە، نەک ڕیتۆریکی، بەڵام کۆنکرێتى، ئێستا ئەم بەرپرسیارێتییە لەسەر نیازپاکی نابێت، بەڵکو لەسەر شان دەبێت، ڕاستییەکە ئەوەیە کە جیهان کورد وەک قەڵغانێک لەدژی داعش بەکاردەهێنێت‌و پاشان لەکاتێکدا کە گەرما کەمبوو، ئیتر ده‌ستى لێ هه‌ڵده‌گرێت.

بۆیە پشتیوانی سوید بۆ ڕۆژاڤا پەیوەندیی بەسیاسەتی دەرەوە نییە، پەیوەندیی بەمتمانەوە هەیە، ئەگەر سوید جدی بێت لەدیموکراسی‌و یەکسانی‌و مافەکانی مرۆڤ، ئەوا ئەم بەهایانە ناتوانن لەسنوورەکانی ناتۆ یان لەو شوێنانەدا بوەستن کە لەڕووی سیاسییەوە ناڕەحەت دەبێت.

کورد باجێکیدا کە کەسی تر ئامادە نەبوو بیدات.. لانیکەم 11 هه‌زار ژن‌و پیاوو گەنج‌و پیرو منداڵ لەشەڕی داعشدا بوونە قوربانی، ئەوان ڕووبەڕوی تیرۆر وەستانەوە لەکاتێکدا جیهان فڕۆکەی بێفڕۆکەوان‌و سوپاى دوگمه‌ى هه‌بوو، به‌ڵام كورد ئه‌و هێزو سوپایه‌ بوو ئه‌فسانه‌ى ئه‌و گروپه‌ تێكشكاندو بونه‌ دیوارێكى پۆڵایین کە نەیانهێشت داعش بگاتە شەقام‌و قوتابخانە‌و میترۆکانی ئەوروپا، ڕۆژاڤا تەنها خۆی نەپاراست، به‌ڵكو جیهان‌و مرۆڤایه‌تى پاراست، به‌ڵام ئێستا ته‌نهان‌و جیهان پشتى تێكردوه‌.

سەرکەوتنی کورد بەسەر داعشدا زیاتربوو لەسەرکەوتنێکی سەربازیی، به‌ڵكو تێكشكاندنى ئه‌و هەڕەشەیه‌ش بوو كه‌ پێیوابوو، ئازادی‌و ڕزگاری ژنان‌و پێکەوەژیانی نەتەوەیی لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا مەحاڵە، ڕۆژاڤا نیشانیدا کە دەتوانرێت کۆمەڵگایەکی دیکە بونیادبنرێت، هەر بۆیە هێرشدەکرێتەسەر ڕۆژاڤا، نەک بۆ ئەوەی کە هەیە، بەڵکو بۆ ئەوەی،  ئه‌وه‌ى هه‌یه‌تى دەیسەلمێنێت.

لەهەمانکاتدا ناوچەکە لەلایەن تورکیاوە بەرەوڕووی توندوتیژی دڕندانەو سیستماتیک دەبێتەوە، خەڵکی مەدەنی دەکوژرێن، تەواوی ناوچەکان بەتاڵدەکرێنەوە، سەدان هەزار کەس ئاوارەدەبن، ئەمە سیاسەتی ئەمنی نییە، به‌ڵكو پاکتاوی نەتەوەییە بەجوڵەیەکی خاو، وەڵامی نەتەوەیەکگرتووەکانیش پێکدێت لەفۆرمولاسیۆنی بەتاڵ‌و  بڕیارنامەی بێ ددان‌و ئیفلیجی بێ کردار، پاسیڤی نەتەوەیەکگرتووەکان شکستخواردوو نییە، بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشە.

ڕۆژئاوا پێشتر هەڵبژاردەی خۆی کردووە.. بەرژەوەندی جیۆپۆلەتیکی لەژیانی مرۆڤ زیاترە، ناتۆ لەمافی سەلامەتی منداڵان زیاترە، کاتێک هێزە کوردییەکان وەک دیوارێک لەدژی داعش پێویستیان نەما، ئەوان بوونە زیادەڕۆیی‌و بەمشێوەیەش وەک قوربانی وەرگیران.

ئەمە دەبێت بەبێ ڕازاندنەوە بوترێ: وازهێنان لەڕۆژاڤا بۆ داعش، خیانەتێکی ئەخلاقییە بەڕێژەیەکی مێژوویی، بەڵام خیانەتەکە تەنها نێودەوڵەتی نییە، لەم ساتەوەختە چارەنووسسازەدا دەبێت‌و دابەشبوونی کوردیش کۆتایی پێبێت، سه‌ركردایه‌تى سیاسى باشورى كوردستانیش داوایان لێده‌كرێت، ململانێ حزبی‌و سیاسییەکانتان وەلابنێن، بەیەکگرتوویی بوەستن، ئێستا کاتێک خوشک‌و براکانمان لەڕۆژاڤا بۆردوماندەکرێن‌و برسیدەکرێن‌و ئاوارەدەبن، بوار بۆ شکۆمەندی ناوخۆیی‌و یاریی دەسەڵات نامێنێت، مێژوو گرنگی بەئاڵای حزب نادات، کاتێک گەلێک خوێنی لێ دەڕژێت، تەنها ئەوە بیر ده‌مێنێ کە ئایا سەرکردەکان وەستابوون یان لەتەنیشت وەستابوون.

وەک ڕۆژنامەنووسێکی سویدی-کورد، بەڵام وەک مرۆڤێکیش دەنووسم، بەدڵتەنگی‌و توڕەیی‌و نائومێدیەوە دەبینم چۆن خوشک‌و براکانم لەڕۆژاڤا بۆردومانكران‌و دەربەدەركران، لەکاتێکدا چاوه‌ڕوانى گه‌وره‌یان له‌جیهان‌و كۆمه‌ڵگه‌ى مرۆڤایه‌تى هه‌بوو، کاتێک گەلێک تووشی توندوتیژی‌و پاکتاوکردنی نەتەوەیی بەشێوەیەکی سیستماتیک دەبێت، هەڵوێستێکی بێلایەن نییە، بێدەنگبوون به‌واتاى بەشداریکردن دێت.

ڕۆژاڤا پێویستی بەڕێوشوێنی خێرا هەیە، هاوکاری مرۆیی، خواردن، ئاو، پاراستن، دەرمانەکان، پاڵپشتی بۆ هاوڵاتیانی سڤیل، فشاری سیاسیی، هێزی دیپلۆماسی، هەرشتێک لەمە کەمتربێت خیانەتێکە.

ساتێک هەیە کە سەرکردایەتی لەدەرەوەی قسە و ڕاگەیاندن ئاشکرا دەبێت. ئەمە یەکێکە لەو ساتانە. ئەگەر ڕۆژاڤا بکەوێت لەکاتێکدا تۆ پاسیڤ بمێنیتەوە، بێدەنگی لە هەموو بیانووەکانی داهاتوو بە دەنگێکی بەرزتر قسە دەکات. ئەگەر ڕۆژاڤا بکەوێت، نەک هەر خۆبەڕێوەبەری دەڕوخێت، به‌ڵكو مرۆڤایه‌تیش ده‌ڕوخێت، یاسای نێودەوڵەتی‌و مافی مرۆڤ‌و پرەنسیپە دیموکراسیەکانیش ده‌ڕوخێن.

سوید هێشتا بژاردەی هەیە، یان ده‌بێت بەرپرسیارێتی بگرێته‌ ئەستۆ، یان چیتر ئه‌م بێده‌نگیه‌ جێگه‌ى قبوڵ نییه‌ له‌شه‌قامى سویدیدا، له‌به‌رئه‌وه‌ى پشتگیری ڕۆژاڤا توندڕەو نییە، بێهیواکردنیان، خراپەکاری ئەخلاقی ڕاستەقینەیه‌، کاتێک هەموو شتێکی تر شکستدەهێنێت، یەک ڕاستی دەمێنێتەوە کە کورد بەنەوەکان فێری بووە ((شاخەکان تاکە هاوڕێی دڵسۆزمانن)).

ڕۆژنامەنووسێکی سویدی-کورد

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی