هەڤاڵ عارف

لە ڕابردوودا، لەناو هاوکێشە ئاڵۆزەکانی سیاسەتی نێودەوڵەتیدا قوربانیبوون وەک سەرچاوەیەکی گەورەی شەرعیەت و پشتگیری جیهانی ڕۆڵی گرنکی گێڕاوە، مەزڵومییەت بۆ کوردیش بەرمەبنای ئەو هاوکێشەیە  لە قۆناغێکی سەختدا وەک ئامرازێکی ستراتیژی لەپاڵ شۆڕش و خەبات و قوربانیەکاندا بووە وزەیەکی دیپلۆماسی و خزمەتێکی چارەنووسسازی بە دۆزی کورد کرد، وایکرد  قەبارەی چەوسانەوە و کارەساتەکان، ویژدانی جیهانی ڕابچەڵەکێنێت و شەرعیەتێکی نێودەوڵەتی بۆ  پاراستن و دامەزراندنی قەوارەی سیاسی هەرێمی کوردستان دەستەبەر بکات.

بەڵام پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە لە ئێستادا
ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست  لەنێۆ جەرگەی گۆڕانکارییەکی جیۆپۆلیتیکی قووڵ و لەبەردەم مەترسیدارترین وەرچەرخانی مێژووییدایە،  ململانێیەکان لە کێبڕکێی سیاسییەوە گۆڕاوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی کراوە و هەموو ناوچەکەی خستووەتە سەر لێواری جەنگێکی گشتگیر، ئایا هێشتا چەمکی مەزڵوومیەت هەمان وزە و کاریگەریی رابردووی ماوە تا کورد لە مەترسییەکانی ئێستا و ئایندە بپارێزێت؟

بێگومان نەخێر هەڵەیەکی کوشندەیە ئەگەر وابیربکەینەوە کە مەزڵومییەت هێشتا دەتوانێت ببێتە پارێزەری ئێمە، کاریگەری مەزڵومییەت تەنها بۆ قۆناغێکی مێژوویی دیاریکراو فریادڕەس بوو، کە بێبەش بووین لە دەسەڵاتی سیاسی و دامەزراوەیی، نەک بۆ ئێستا، کە خاوەنی قەوارەی یاسایی و دامەزراوەو کەناڵی دیپلوماسی فەرمین.


بۆیە دنیای نوێ تەنها لە زمانی بەرژەوەندیی هاوبەش و هێزی کاریگەر تێدەگات، ڕاستە کە ئەمڕۆ هەرێمی کوردستان وەک قەوارەیەکی دەستووری و شەرعی و ویاسایی و سیاسی، پێگەی خۆی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی چەسپاندووە، بەڵام لەنێو گێژاوی گۆڕانکارییە جیۆپۆلیتیکییەکاندا، ئەم پێگەیە تەنها بە هاوسۆزیی مرۆیی ناپارێزرێت. ئێمە پێویستە  قۆناغی  چاوەڕوانی هاوسۆزی نێودەوڵەتی تێپەڕێنین، چونکە بەردەوامبوون لەسەر ئەو تێگەشتنە لەبری بونیادنانی  پەیوەندی  ستراتیژی و بەرژەوەندی هاوبەش ریسکێکی گەورەیە و لە هەر وەرچەرخانێکی سیاسیی هێزە گەورەکاندا، دەمانخاتە بەردەم مەترسی ئەوەی ببینە قوربانیی سەروسەودا و مامەڵە دەرەکییەکان ڕێک وەک ئەوەی لە ئەزموونی ڕۆژئاوای کوردستاندا بینیمان، کە چۆن بەرژەوەندییەکان جێگەی هاوسۆزییان گرتەوە.


کەواتە لەم قۆناغە نوێیەدا، پێویستە کورد بە دیدگایەکی سەردەمیانە و ستراتیژییەکی جیاواز خۆی پێناسە بکاتەوە بە فۆرمێک، کە چیتر لە پەنجەرەی ڕابردوویەکی پڕ لە مەینەتییەوە سەیری ئایندە نەکات، بەڵکو کار بۆ داڕشتنەوەی پێگەی خۆی لەسەر بنەمای هێزی ناوخۆیی و هاوسەنگی بەرژەوەندییەکان بکات. ئەم گۆڕانکارییە پێویستی بە تێپەڕاندنی گوتاری مەزڵوومیەت و گرتنەبەری گوتارێکی پراکتیکی دامەزراوەیی هەیە، چونکە جیهانی ئەمڕۆ تەنها لۆژیکی بەرژەوەندی هاوبەش و سەقامگیری دەناسێت و سەردەمی فریادڕەسە دەرەکییەکان کۆتایی هاتووە.

ئیتر کاتی ئەوە هاتووە  هەرێمی کوردستان پێگەی جیۆپۆلیتیک و ژێزخانی وزەی خۆی وەک کەرەستەی دیپلۆماسییەتێکی نوێ بەکاربهێنێت، تاوەکو بەرژەوەندی زلهێزەکان و متمانەی وڵاتانی دراوسێ لەگەڵ بەغدا وەک قووڵاییەکی ستراتیژی پێکەوە گرێ بدات، ئەمەش بە ئامانجی بەهێزکردنی ئەو فاکتەرانەی، کە پێگەی هەرێم دەپارێزن و دەیگۆڕن بۆ قەوارەیەکی پۆڵایین و بەشێکی دانەبڕاو لە ئاسایشی ستراتیژی و گەشەی ئابووری لەسەر ئاستی ناوچەکە و جیهان، چونکە چیتر مانەوە لە ناو بازنەی مەزڵومیەتدا، لە جیهانێکدا کە تەنها زمانی هێز و بەرژەوەندی تێدا دەبیسترێت، خزمەت بە ئامانجە باڵاکانمان ناکات.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی