لێكدانەوەی دیاردەی بڵاوبونەوەی گوتاری رکوكینە لە فەزای دیجیتاڵییدا، لەسەر ئاستی كەسیی و هەندێ گروپی جیاجیای پەیوەست بە رەوتی ئیسلامیی فەندەمێنتاڵی لە پلاتفۆڕمەكانی سۆشیال میدیادا، ناكرێ بەتەنها كورتبكرێتە لە چوارچێوەی هۆكارە ئاینییەکاندا، بەڵكو ئەم دیاردەیە بەرەنجامی تێكهەڵكێشی كۆمەڵێ هۆكاری فیكری و سیاسی و دەروونی و تەكنۆلۆجیای سەردەمە، هەڵكشان و داكشانی ئەم دیاردەیە لە نێوان رەوتێك بۆ رەوتێكی دی و لە سیاقی بابەتێك بۆ بابەتێكی دی جیاوازترە.
بەردەوام ئەم جۆرە كەڵكەڵە فەندەمێنتاڵییە ئەلكترۆنییانە بەزۆریی لە پرسە كۆمەڵایەتییە هەستیارەكانی وەكو: ئازادییەكانی تاك، مافەكانی ژنان، ئینتیمای تایفەگەریی، جیاوازییە فیكرییەكان دەردەكەون. ئیدی رەوتی حیوارو نیقاشەكان دەگوازرێنەوە بۆ گوتارگەلێك لە تەخوینكردن و تەكفیركردن و برینداركردنی كەسییدا. گوتاری فەندەمێنتاڵیی بۆ هەندێ واعیز و رەوتی ئیسلامی پەڕگیر لە فەزای دیجیتاڵییدا وەك ئەوە وایە هەنگوینی لە كلۆری درختدا دۆزیبێتەوە، چونكە فەزای دیجیتاڵیی و بەتایبەتی پلاتفۆڕمەكانی سوشیال میدیا، ژینگەیەكی لە بارە بۆ بڵاوكردنەوەی گوتاری رکوكینە، بەسوود وەرگرتن لە تایبەتمەندێتی خێرایی دەساودەسكردنی ناوەڕۆکی ئەلکترۆنی، لاوازی كۆنتڕۆڵكردنی دەرگەوانی هەواڵسازیی، لەمانەش گرنگتر، ئالییەتەكانی ئەلگۆریتمەكانی نیو سۆشیال میدیایە كە هاوكارێكی دەستبەجێی ئەو جۆرە گوتارانەیە كە وروژێنەرن بۆ هەڵچوونەكان و كارلێكەكانی بەكارهێنەری باوەڕدارێكی موسڵمانی ئاسایی.
دەرەنجامی زۆرێك لە توێژینەوەكانی میدیای دیجیتاڵیی لە بارەی شیكاریكردنی ناوەڕۆكی پرسی گوتاری فەندەمێنتاڵییدا، گەیشتوون بە كۆمەڵێ كۆدی هاوبەشی بارگاویكراو بەجۆرێک بە مۆدێلی(گوتاری شەڕاندن The speech of evil) ناوزەدی دەکەن. ئەم جۆرە مۆدە گوتارانە پشتدەبەستێت بە ئاخاوتنی راستەوخۆی جەمسەرگیریی تووندوتیژ و دابەشكردنی كۆمەڵگە بۆ كۆمەڵێ دوانەی دژبەیەك، وەكو: (باوەڕداران/مولحیدەکان) (بەهەشتییەكان/دۆزەخییەكان) (پابەنداران/ گەندەڵكاران) (لەگەڵمان/ لەدژمان) (رێگەی راستیی/گومڕایی) (ئێمە/ئەوان). ئەم جۆرە كۆدانە لە جوغزی گوتاری فەندەمێنتاڵییدا، جەنگێكی وجودییەو بووە بە حوکمێکی شەرعی وەلانانی بڕاوەو تەخوین بۆ هەر كەس و ئاراستەیەكی فیكری کە لەوان جیاواتر بیر دەکاتەوە. دەرەنجام ئەم جۆرە زمانە لە فەزای دیجیتاڵیی سۆشیال میدیادا بۆ جەماوەری باوەڕداری ئاسایی و عەوام، ئاسانترەو زیاتر قبوڵكراوترە.
لاتان سەیر نەبێت، ئەلگۆریتمەكانی نێو فەزای پلاتفۆڕە دیجیتاڵییەكان، رۆڵێكی ناڕاستەوخۆ دەبینن لە برەودان بە دیاردەی بڵاوبونەوەی گوتاری رکوكینەدا. ئەلگۆریتمەكان بەشێوەی ئۆتۆمەیت بەردەوام بەلای زەقكردنەوەی ئەو جۆرە بڵاوكراوانەن كە شێوە گوتاری هەژاندن و هەڵچوونی هەست و سۆزیان پێوە دیارە، ئەمەش بەهۆی توانستی ئەلگۆریتمەكانە لە پەلکێشکردنی خێرای كارلێكی بەكارهێنەران لە رێگەی لایك و كۆمێنت و دووبارە بڵاوكردنەوەی ناوەڕۆكە هەست وروژێنەرەکان. ئەمە سەرباری ئامادەگیی سوپایەک لە لەشکری سایبەری هەواڵگریی دەوروبەرمان. بۆیە ئەگەر بڕێک وردبینەوە، هەمیشە ئەو جۆرە ناوەڕۆكانەی كە لە فەزای سۆشیال میدیادا بڵاودەكرێنەوەو زمانێكی هێرشبەرانە یان زمانی دنەدانیان پێوە دیارە، هەلی بڵاوبونەوەیان زیاترو بەرفراوانترە لەو جۆرە گوتارانەی كە بە ریتمێكی هێمن و شیكاریكردن بڵاودەكرێنەوە!!، دواجار دەبینین ترێندەرەكانی زمانی رکوكینە (بە جیاوازیی ئاراستە ئایدۆلۆژییەكان) زیاتر رێكاری زمانی توندوتیژیی لە خۆدەگرن بە ئامانجی وەدیهێنانی ئامادەبوونی دیجیتاڵیی و كاریگەریی جەماوەریی.
بەداخەوە لاوازی لێپرسینەوەی دیجیتاڵیی و غیابی چاودێریكردنی كۆمەڵگەیی و دامەزراوەیی كارا لە هەرێمی كوردستاندا، زەمینەیەكی لە باری بۆ كۆمەڵێ هەژماری ئەلكترۆنی وەهمی و نەناسراو لە ناوخۆو دەرەوەی هەرێم خۆشكردوە، بەردەوام بڵاوكردنەوەی گوتاری راستەوخۆی دنەدانی زارەكی وەکو: تەكفیركردنی رەمزی، زمانی زبرو ناوزڕاندنی كەسایەتی، سوكایەتی بە رەمزو هێما نەتەوایەتی و نیشمانییەكان و بەها كولتووریەكان، تا ئەندازەی سوكایەتیكردن بە مەرگی ئایكۆنەكانی هزرو هونەرە جوانەكان و ئەدەب، بەبێ لێپرسینەوەو سزا لە فەزای پان و بەرینی سۆشیال میدیادا گوزەر دەكەن. دەستەوەستان و بێدەربەستی دامەزراوە تەشریعی و قەزایی و دەسەڵاتی جێبەجێكردن لە ئاست ئەم دیاردە نەخوازراوەدا، رۆژ بە رۆژ دڵەڕاوكێی كۆمەڵایەتی زیاتر دەكات، كە هەڵگری کۆمەڵێ دەرهاویشتەی مەترسیداری راستەوخۆن لەسەر وابەستەیی كۆمەڵایەتی و قبوڵكردنی یەكتری و تواناكانی پێكەوژیان لە نێو كۆمەڵگەیەكی فرە باوەڕی ئایدۆلۆجی و ئاینیی و تایەفی و مەزهەبیدا.
ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی