کاوە نادر قادر

لە دوای ئەو گۆڕانکارییە خێرایانەی کە  رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەخۆییە دەبینێ، کۆبوونەوە چوار قۆڵییەکەی رۆژی یەکشەممەی ٢١ی ئەو مانگەی وزیرانی دەرەوەی(تورکیاو، میسرو، سعودیاو پاکستان)لە قاهیرەی پایتەختی میسر، گەلێک هێماو ناوەڕۆکی رانەگەیەنراوی لە پاڵ رەهەندە دیپلۆماسییە راستەوخۆکانی دەبەخشی. ئەو کۆبوونەوەیە لەوەختێکدا ئەنجام دەدرێت کە لەهەرێمەکە داڕشتنەوەی هێز بەڕێوە دەچێ، رێورەسمی ئەمنی تازەو سەقامگیری ناوخۆیی هاوتەریب لەگەڵ راوەستانی جەنگی نێوان(ئێران وئەمریکە)، دەگیرێتە بەر. یەکێ لەو دۆسایانەی کە بەردەوام دەوروژێنرێت دۆزی کوردستانە، ئەگەر چی ئەو وڵاتانە لەگەڵ یەک پێکناکۆکن لە زۆر روودا، بەڵام  هاوشێوەی ئەو دۆزەیان رووبەروو دەبێتەوە.
دۆزی کوردستان پتر لەسەدەیەکەو بۆتە دۆزێکی ئاڵۆزی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، نەک بەهۆی داگیرو دابەشکاری کوردستان لەلایەن چوار وڵاتی ئەو هەرێمەوە، بەڵکو بە هۆی پەرەسەندنی جولانەوەی نیشتیمانییەکەی و لەدەرگەدانی ناوەندە نێودەوڵەتییەکاندا،کە رەنگە ئەو هەژموونگەرایی و ئەو دابەشکردنەی سامانە سروشتی و رێڕەوەکانی وزەی ناوچەکە بگۆڕدرێ و کاریگەری لەسەر بەرژەوەندییەکانی ئابووری و جیوستراتیژیەتی ئەو وڵاتە زلهێزانە بکات کە بە شێوەی کلاسیکی بە سیستەمی سەرمایەداری جیهانیدا بەستراونەتەوە. نیگەرانییەکانی ئەو وڵاتانە سەبارەت بە ئەگەری پەرەسەندنی قەوارە کوردستانییانەکەی(باشوورو رۆژئاڤا)بۆ پڕۆژەی سیاسی سەربەخۆتروەک فۆبیایەکە بۆ پایتەختەکانی ئەو وڵاتانە.
هەر بۆیە ئەو جۆرە کۆبوونەوانە بە روکەشی بەناوی مەترسی ئیسرائیل و شیعەگەرایی لەناوچەکە، بەڵام لەناوەخندا  ئەنجامدانی  بۆ هەماهەنگی ئەو وڵاتانە دەبەسترێت بۆ رێگریکردن لە هەر جۆرە پەرەسەندنێکی ئەو دەسکەوتە نەتەوەیانەی کوردستان  کە سنووری  لۆزانچیەت دەبەزێنێ  بۆ دەوڵەتێکی سەربەخۆیی کوردستانی، بە ناوی ئەوەی ئەو جۆرە پەرەسەندنانە هێلی سورن و دەبێتە هۆی تێکدانی ئۆقرەیی و سەقامگیری هەرێمەکە(مەترسی سەر ئاسایشی نەتەوەیی و یەکپارچەیی خاکی ئەو وڵاتانە، دەخاتە مەترسییوە)،لەکاتێکدا نەبوونی ئەو دەوڵەتە بۆ زیاتر لەسەد ساڵ تێدەپەڕێ، ناوچەکەی خستۆتە نائۆقرەیی وجەنگی جۆراوجۆر و دەستوەردانی دەرەکی.
ئەگەر چی کاراکتەرە سیاسییەکانی کوردستانی ئەو راستییە درک پێدەکەن کە هەردوو تەوەربەندییەکەی ئێستای نێو ململانێی جیوپۆلەتیکی جیهان(ئەتلەسی و ئۆراسی)، بەرنامەڕێژییەکیان پێ نییە بۆ چارەسەری بنەڕەتی ئەو دۆزەەیەو تەنیا ئەوە نەبێ بە فۆرمی جودا هەوڵی بەکارهێنانی دەدەن وەک کارتی  فشارخستنە سەر ئەو ناوەندە سیاسیانە بۆ سەودایی بەرژەوەندییە تایبەتەکانی خۆیان لەگەڵ ئەو  ناوەندەکانی ئەو وڵاتانەدا، لەگەڵ ئەوەش ئەو ناوەندە سیاسییە دەستکردانە دڵیان بەوە ئاوی ناخواتەوەو هەماهەنگی و هاوبەشی ئەمنی و سەربازی لەگەڵ یەکدا دەکەن بۆ رێگریکردنی ئەو دۆزە بابەتی ومێژووکردەی کە سەد ساڵە بە زەبری هێز و پشتیوانی بلۆکی سەرمایەداری و سۆسیالیستی لێ دەکرا، کەچی دۆزەکە هەر بەرەو پێش دەچێ و پەرە دەسێنێ!؟. 
لەم ڕوانگەیەوە دەتوانرێت کۆبوونەوە چوار قۆڵییەکەی قاهیرە وەک بەشێک لە پرۆسەیەکی فراوانترو هەوڵێک بۆ دووبارە داڕشتنەوەی دیمەنی ئەمنی و سیاسی لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا سەیر بکرێت. وڵاتانی بەشداربوو هەوڵدەدەن زەمینەی هاوبەش بۆ چارەسەرکردنی ئەو پرسانە دابمەزرێنن کە بە گرنگ دەزانن بۆ ئاسایشی نەتەوەیی خۆیان، لە پێش هەموویانەوە دۆزی کوردستان. بەڵام سەرکەوتنی ئەم هەوڵانە، بەندە بە توانای گۆڕینی لەڕێبازێکی ئەمنییەوە بۆ چارەسەرێکی سیاسی درێژخایەن.
لەکۆتاییدا کۆبوونەوەی قاهیرە تەنیا هەماهەنگی دیپلۆماسی نییەو بەڵکو بەرجەستەکردنی هەوڵێکی هەرێمییە بۆ پێناسەکردنەوەی هاوسەنگی هێز لەسەردەمی دوای ململانێدا. لەکاتێکدا دۆزی کوردستان وەک توخمێکی ناوەندی لەم هاوکێشەیەدا دەمێنێتەوە، ئایندەکەی دەبەسترێتەوە  بە ئیرادەی سیاسیی گەلانی زۆرلێکراو و بندەست لە چوارچێوەی سیاسی بنچینەیی  دیاری بکرێت کە تەکامولی ئەو گەلانەی ناوچەی لێ دروست بکرێت و دەست لەتەفازل هەڵبگری. کە گەرەنتی سەقامگیری بکات و کەمترین ململانێی ئایندەی هەبێت.
٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی