ئایا هەڵبژاردنی پێشوەختە چارەسەرە؟

3 کاتژمێر پێش ئێستا

هەڤاڵ عارف

لەپاش تێپەڕبوونی 18 مانگ بەسەر ئەنجامدانی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی کوردستان و شکستی ئیرادەی سیاسی لە تەرجەمەکردنی ئەنجامەکان بۆ پێکهێنانی کابینەیەکی نوێی حوکمڕانی شایستەو کارا پێناچێت هیچ ئەگەرێکی جددی لە ئارادا مابێت بۆ بە لاداخستنی ئەم داخرانە سیاسییە چونکە لەبری جوڵەی مەیدانی و هەنگاوی عەمەلی تازە لێرەو لەوێ وەکو میکانیزمێکی ناچاری بۆ تێپەڕاندنی ئەم دۆخە گوێمان لە بژاردەی ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختە دەبێت ئەوەش نەک لەسەر ئاستی فەرمی و ناوەندە بڕیارسازەکان بەڵکو  لە ڕێگەی پلاتفۆرمەکانی سۆشیاڵ میدیا و ڕاوبۆچوونی کەسایەتییە سیاسییەکانەوە، گریمان ئەم بژاردەیەش ببێتە قسەو پێشنیاری فەرمی هەر بەڕاست ئایا ئەم تەنگژەیەی بەرۆکی پرۆسەی سیاسی و کایەی حکومڕانی هەرێمی کوردستانی گرتووە پەیوەستە بە هاوکێشەی ژمارەی کورسییەکان یان دەگەڕێتەوە بۆ بڕوانەبوون بە مەبدەئی شەراکەت و قەیرانی پەککەوتنی مەنتیقی سازان؟

جارێ دەبێت ئەوە بزانین، کە بەپێی لۆژیک هەر گرفتێک دەبێت لە نێو هەناوی پێکهاتە ئۆرگانییەکانی خۆیدا چارسەری بۆ بدۆزرێتەوە و پەنابردن بۆ ڕێگە چارەی  پێچەوانە و جیاواز هیچ دەرئەنجامێکی درووستی نابێت هەر وەک ئەو پەندەی دەڵێت: ((دەستی شکاوە، کەچی سەری دەپێچێت)) ئەمە ڕێک ئەو وێنەیەیە، کە لە پێشنیاری هەڵبژاردنی پێشوەختەدا دەبینرێت چونکە ئەگەرچی ئەم ڕێکارە لە فەزای دیموکراسیدا شێوازێکی باوە بۆ دەربازبوون لە بنبەستەکان و هیچ ئەشکالیەتێکی تێدا نیە بەڵام بۆ واقیعی هەرێمی کوردستان، کە نەخشەی سیاسی و جوگرافیای دەسەڵات لەسەر بنەمای تایبەتمەندی ناوچەیی و هاوسەنگی هێز ریتمی وەرگرتووە کێشەکە لە ڕەهەندی ژمارەی کورسییەکاندا کورت نابێتەوە تاوەکو گۆڕانکاری چەندایەتی ببێتە بنەمایەکی یەکلاکەرەوە بۆ تێپەڕاندنی ئاڵنگارییەکان.

لەم دۆخ و  هەلومەرجەشدا هەر هێنانە پێش و وروژاندنێک بۆ هەڵبژاردنی پێشوەختە تەنها وەک پاساوێکی سیاسی و  تەکتیکی سەرپێی دەردەکەوێت بۆ کات کوشتن و خۆدزینەوە لە ئیستحقاقە بنەڕەتییەکانی حوکمڕانی و لەبەرچاونەگرتنی دیفاکتۆی نەخشەی سیاسی لەهەرێمدا چونکە واقعەکە ڕوون و ئاشکرایە سەنگی سندوقەکانی دەنگدان بە تەنها ناتوانێت ببێتە تاقە پێوەری ڕەها بۆ بونیادنانی هەر نەزمێکی سیاسی، کە ئیدارەدانی هەرێمی لەسەر بوەستێت، خودی لایەنە سەرەکییەکانیش لەو ڕاستییە گەیشتوون، کە دۆخی تایبەتی هەرێم پێویستی بە هاوسەنگییەکی جیاوازتر هەیە لەوەی تەنها لە ژمارەی کورسییەکاندا چڕبکرێتەوە بۆیە بژاردەی دروست ئەوەیە مامەڵە لەگەڵ پێدراوەکانی واقیع و سەنگی جەمسەرە ڕاستەقینەکانی هێز بکرێت بە جۆرێک، کە مەنتیقی دیموکراسی لەگەڵ پێویستییەکانی سەقامگیری و هاوبەشی نیشتمانیدا یەک بگرێتەوە و بکرێتە هەوێنی گرێبەستێکی سیاسی پێکەوەیی چونکە لەم قۆناغەدا هەر هەنگاوێک بەرەو پێکهێنانی حکومەت یان هەر دامەزراوەیەکی ئیداری پێویستی بە سازانێکی قووڵ هەیە لەنێوان پایەکانی هێز و ئیعتیباری واقیعی جوگرافیا و جەمسەربەندییە سیاسییەکان بەبێ ئەم هاوسەنگییەش هیچ حکومڕانییەکی یەکگرتووی گشتگیر بەرجەستە نابێت ئەگەر پێکیشبهێنرێت تەنها کائینێکی فۆرمالیستی دەبێت بۆ ناوچەیەکی دیاریکراو و توانای بەرگەگرتنی ئاڵێنگەرییە ناوخۆییەکان و پێشهاتە دەرەکییەکانی نابێت.

کورت و پۆخت لەئێستادا کێشەی بنەڕەتی لەهەرێمی کوردستاندا  نە لە ژمارەی کورسییەکاندایە و نە لە میکانیزمەکانی هەڵبژاردن بەڵکو لەو ناکۆکییانەدایە، کە پرۆسەی سیاسییان گەیاندووەتە بنبەست و مێزی سازانیان پەکخستووە، تا وەلاوەنانی خیلافەکان و گەڕانەوە بۆ کاری پێکەوەیی نەبێتە ئەولەویەت هەر هەنگاوێک بەرەو هەر بژاردەیەکی دیکە بەهەڵبژاردنی پێشوەختیشەوە تەنها وەک پێچانی سەری ساغ و جێهێشتنی دەستە شکاوەکە دەمێنێتەوە و هیچیتر،

جگە لەوەش پێویستە ئەوە لەبەرچاو بگیرێت، کە ئەم ناکۆکییانە لە سەروەختێکدان تەواوی ناوچەکە لەبەردەم گۆڕانکاری گەورە و هەستیار و سەردەمێکی نوێدایە بەردەوامبوونی ئەم دۆخە هەرێمی کوردستان ڕووبەڕووی سیناریۆ و ئەگەرە گوماناوییەکان دەکاتەوە، کە ڕەنگە لە داهاتوودا بمانگەیەنێتە زروفێک پەشیمانی سیاسی دادمان نەدات بەڵام ئەمەش بەو مانایە  نایەت، کە دۆخەکە لەدەست دەرچووبێت هێشتا دەرفەت ماوە بۆ سازان ئەگەر هۆشیاری سیاسی هەبێت؟!

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی