شاخەوان ساڵح میرزا

خوێنەری ئازیز، وێنەی ئەوە بکە کە بەیانییەک لەگەڵ چایەک دانیشتوویت و وتارێکی سیاسی دەخوێنیتەوە. لە یەکەم چەند دێڕدا دەقەکە بە شێوەیەکی توند دەڵێت: "ئەم بڕیارە شکستە"، "ئەم سیاسەتە مەترسیدارە"، یان "ئەم لایەنە ڕێگای هەڵەی گرتووە". لەو ساتەدا تۆ دەرئەنجامەکە دەبینیت، بەڵام هێشتا ڕێگای گەیشتن بەو دەرئەنجامە نادیارە.
زۆرجار یەکەم پرسیارمان ئەوەیە: ئەم دەقە چی دەڵێت؟ بەڵام پرسیارێکی قووڵتر هەیە: ئەم دەقە دەیەوێت چی لە من بکات؟
لە فەلسەفەی زماندا بیرۆکەیەکی گرنگ هەیە: زمان تەنها بۆ گواستنەوەی زانیاری نییە. کاتێک کەسێک دەنووسێت، داوا دەکات، ڕەخنە دەگرێت، پاساو دەهێنێتەوە یان هۆشداری دەدات، تەنها وشە بەکارناهێنێت؛ بە وشە کردارێکی زمانی ئەنجام دەدات.
بۆیە لە وتار و نووسینی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا، گرنگە جیاوازی بکەین لە نێوان دوو ئەرکی زمان: ئەرکی ڕوونکردنەوە و ئەرکی کاریگەریکردن.
ئەرکی ڕوونکردنەوە ئەو کاتە دەردەکەوێت کە دەق هەوڵ دەدات زانیاری، بەڵگە، هۆکار و پەیوەندییەکان بخاتە ڕوو. لەم دۆخەدا خوێنەر دەتوانێت ڕێگای بیرکردنەوەی نووسەر ببینێت و خۆی بگاتە دەرئەنجام.
ئەرکی کاریگەریکردن ئەو کاتە دەردەکەوێت کە دەق هەوڵ دەدات هەست، ترس، پشتگیری، ڕەخنە، هاوڕایی یان هەڵوێستێکی دیاریکراو دروست بکات. ئەمە بە خۆی هەڵە نییە. هیچ کۆمەڵگەیەک تەنها بە زانیاریی وشک ناژیت؛ هەڵوێست، بانگەشە و هاندانیش بەشێکن لە ژیانی گشتی.
بۆ نموونە، ئەگەر نووسەر بنووسێت:
ئەم بڕیارە شکستە.
خوێنەر ڕاستەوخۆ بەرەو هەڵوێستێک دەبرێت. بەڵام ئەگەر بنووسێت:
ئەم بڕیارە دەتوانێت شکستی لێ بکەوێتەوە، چونکە کاریگەرییەکانی لەسەر خزمەتگوزاری، متمانەی گشتی و داهاتووی دامەزراوەکان بە وردی هەڵنەسەنگێنراون.
لەو کاتەدا خوێنەر تەنها دەرئەنجام نابینێت؛ ڕێگای گەیشتن بە دەرئەنجامیش دەبینێت.
بۆ نموونەیەکی دیکە، ڕستەی "ئەم هەنگاوە خیانەتە" دەقەکە دەباتە ناو هەستێکی توند. بەڵام ڕستەی "ئەم هەنگاوە جێگەی ڕەخنەیە، چونکە بەبێ ڕاوێژ و بەبێ ڕوونکردنەوەی پێویست ئەنجامدراوە" خوێنەر دەباتە ناو شیکردنەوە.
کێشەکە لەوێدا دەردەکەوێت کە ئەرکی کاریگەریکردن بە ناوی ئەرکی ڕوونکردنەوە پێشکەش دەکرێت. واتە خوێنەر وا هەست دەکات بەڵگەی وەرگرتووە، بەڵام لە ڕاستیدا تەنها ئاراستەکراوە.
نووسینی باش ئەوە نییە کە لەسەر خوێنەر هیچ کاریگەرییەکی نەبێت؛ گرنگ ئەوەیە ئەو کاریگەرییە چۆن دروست دەبێت. نووسینی باش ئەوەیە کە کاریگەرییەکە لەسەر ڕوونی، بەڵگە و ڕێزگرتن لە ژیری خوێنەر بنیات بنرێت.
لە کۆتاییدا، پێش ئەوەی بپرسین دەقێک چی دەڵێت، باشە بپرسین: ئەم دەقە دەیەوێت چی لە من بکات؟ ئەگەر ئەم پرسیارە لە خوێندنەوەدا زیندوو بێت، خوێنەر ئاسانتر جیاوازی دەکات لە نێوان تێگەیشتن و ئاراستەکردن.

ئەم وتارە دەربڕی بۆچونی نووسەر خۆیەتی