شارپرێس:

حکومەتی عێراق پابەندبونی خۆی بەئەندامێتی لەڕێکخراوی وڵاتانی هەناردەکاری نەوت (ئۆپێک) دوپاتکردەوە، بەغدا جەختی لەسەر بەردەوامیی کارکردنی لەناو ڕێکخراوەکەدا کردەوە بەئامانجی بەدەستهێنانی بەشەبەرهەمێک کە لەگەڵ تواناکانی نەوتی وڵاتەکەدا بگونجێت، ئەمە لەکاتێکدایە کە پسپۆڕان پێیانوایە، مانەوەی عێراق لەناو ئۆپێکدا، بژاردەیەکی ئابوریی‌و ستراتیژیی گرنگە بۆ پاراستنی داهاتی گشتیی‌و کەمکردنەوەی ناجێگیریی بەهای نەوت.

عەلی زەیدیی سەرۆک وەزیرانی عێراق لەلێدوانێکدا ڕایگەیاندوه‌، عێراق هیچ بەتەمای کشانەوە نییە لەڕێکخراوی ئۆپێک.

پێداگریی لەسەر ئەوەشکرد، بەغدا لەناو ڕێکخراوەکەدا بەردەوامدەبێت لەکارکردن بۆ داواکردنی بەشەبەرهەمێکی "دادپەروەرانەو خاوەن ویژدان"، کە هاوتا بێت لەگەڵ یەدەگی نەوتی وڵاتەکەو پێداویستییە ئابورییەکانی.

ئەم لێدوانانەی زەیدیی دوای بڵاوبونەوەی چەند ڕاپۆرتێک هات کە باسیان لەوەدەکرد، عێراق لێکۆڵینەوە لەبژاردەی کشانەوە لەڕێکخراوەکە دەکات ئەگەربێت‌و پشکی بەرهەمهێنانی بۆ زیادنەکرێت؛ بەڵام حکومەت ئەم دەنگۆیانەی ڕەتکردەوەو بەردەوامیی پابەندبونی خۆی بەسیاسەتەکانی ئۆپێکەوە دوپاتکردەوە.

له‌وباره‌یه‌وه‌ د.فرقەد عەلی پسپۆڕی کاروباری نەوت‌و وزەو مامۆستای زانکۆی بەغدا ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات، مانەوەی عێراق لەناو ئۆپێکدا بژاردەیەکی ستراتیژییە پێشئەوەی سیاسیی بێت، ئەمەش بەهۆی پشتبەستنی تەواوی ئابوریی عێراق بەداهاتی نەوتەوە.

د.فرقەد ڕونکردنەوەیدا کە زیاتر لە 90٪ی داهاتی بودجەی گشتیی لەهەناردەکردنی نەوتەوە دێت، ئەمەش وادەکات سەقامگیریی نرخی نەوتی خاو ببێتە فاکتەرێکی سەرەکی بۆ پاراستنی سەقامگیریی دارایی وڵات، ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، کە هەر دابەزینێکی گەورە لەنرخەکاندا، ڕاستەوخۆ ڕەنگدانەوەی بەسەر خەرجییەکانی حکومەت‌و دابینکردنی دارایی پڕۆژەو خزمەتگوزارییەکاندا دەبێت.

ئەم پسپۆڕە ئابورییە ئاماژەی بەئەزمونی داڕمانی نرخەکانی نەوت لەنێوان ساڵانی 2014 بۆ 2016 کرد کە گرنگیی هەماهەنگیی نێوان وڵاتانی بەرهەمهێنەری بۆ سنوردارکردنی خستنەڕوی زۆری نەوت نیشاندا.

ئەو جەختیکردەوە، زیادکردنی بەرهەمهێنان مەرج نییە ببێتە هۆی بەرزبونەوەی داهات، چونکە زۆریی نەوت لەبازاڕدا نرخەکان بەرەو دابەزین دەبات، ئەمەش داهاتی دارایی وڵاتانی بەرهەمهێنەر کەمدەکاتەوە.

ئه‌وه‌شى وت، "ئەندامێتی عێراق لەڕێکخراوەکەدا، هەلی بەشداریکردنی پێدەبەخشێت لەداڕشتنی سیاسەتەکانی بازاڕی نەوتی جیهانیداو بەشداردەبێت لەسنوردارکردنی گۆڕانکارییە توندەکانی نرخ، جگە لەپاڵپشتیکردنی سەقامگیریی بازاڕ کە خزمەت بەو ئابورییە پشتبەستوانە بەنەوت دەکات کە تەنها پشت بەیەک داهات دەبەستن".

عێراق خاوەنی یەدەگێکی نەوتی سەلمێندراوە کە بەنزیکەی 145 ملیار بەرمیل دەخەمڵێندرێت، لەگەڵ توانایەکی بەرهەمهێنانی گەشەسەندوو بەهۆی پەرەپێدانی کێڵگە نەوتییەکانەوە، ئەمەش هۆکاری تەکنیکی تەواو دەداتە بەغدا بۆ داواکردنی بەرزکردنەوەی بنمیچی بەرهەمهێنانی لەناو ڕێکخراوەکەدا، بەبێئەوەی پێویست بەوازهێنان لەئەندامێتییەکەی بکات.