شارپرێس:
لەکاتێکدا لایەنە سیاسییەکانی عێراق لەپشت دەرگا داخراوەکان خەریکی کێبڕکێی خۆڕاگرییو سازشنهكردنن لەسەر پشکەکانیان، خەریکە مۆتەکەی بێ بودجەیی بەرۆکی مێزی نانی هاوڵاتیان دەگرێت؛ 2026 بوەتە ساڵی تاقیکردنەوەیەکی سەخت، کە تێیدا قووتی خەڵکو پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان بونەتە بارمتەی گرێکوێرەیەک کە تەنها کلیلەکەی لەگیرفانی ڕێککەوتنی حزبەکاندایە.
لەگەڵ تێپەڕبونی کات، چەقبەستویی سیاسیی لەعێراق تەنها وەک ململانێیەک لەسەر کورسییەکان نەماوەتەوە، بەڵکو گۆڕاوە بۆ تەڵەیەکی دەستوریی کە هەڕەشە لەژیانی ڕۆژانەی هاوڵاتیان دەکات، دواکەوتنی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمارو پێکنەهێنانی حکومەتی نوێ، سێبەری قورسی خستوەتەسەر بودجەی گشتیی ساڵی 2026، ئەمەش وڵاتی ڕوبەڕوی بۆشاییهكى دارایی مەترسیدار کردوەتەوە.
گرێی کوردو شەلەلی دەستوریی
سەرچاوە سیاسییەکان کۆکن لەسەرئەوەی، گرێی ماڵی کوردو ڕێکنەکەوتنی پارتیو یەکێتیی لەسەر کاندیدی سەرۆک کۆمار، بزوێنەری سەرەکیی ئەم وەستانەیە، مەنسور بەعێجی ئهندامى پهرلهمانى عێراق لهوبارهیهوه دهڵێت، "ئەم کێشەیە بوەتە هۆی پەککەوتنی تەواوی پرۆسەی سیاسیی، چونکە بەبێ سەرۆک کۆمار، ڕاسپاردنی سەرۆک وەزیرانو ناردنی یاسای بودجە بۆ پەرلەمان، كارێكى مەحاڵە".
بودجەی 2026؛ قوربانیی یەکەمی ململانێکان
دواکەوتنی بودجە تەنها ژمارە نییە، بەڵکو بەواتای وەستانی ژیان دێت لەچەندین سێکتەردا، چاودێران ئاماژه بهوهدهكهن، خزمەتگوزارییەکان وهستاون، بهنمونهش وەزارەتەکان تەنها دەسەڵاتی خەرجیی بەکاربردنیان هەیە (موچەو نهفهقات)، ئەمەش واتای وەستانی پڕۆژەکانی ئاو، کارەبا، ڕێگاوبانو تەندروستییە.
شارهزایانى ئابوری-ش ئاماژه بهكهرتى وهبهرهێنان دهكهنو هۆشداریدەدەن، ئەو دۆخە متمانەی وەبەرهێنەرانی بیانیو ناوخۆیی لهدهستدهداتو پڕۆژە ستراتیژییەکانی ئاوەدانکردنەوە پەکدەخات، ههروهك پەککەوتنی پڕۆژە نوێیەکانیش دەرفەتی کار بۆ هەزاران گەنجو دەرچووی زانکۆ ناهێڵێتەوەو بێكاریى زیاد دهكات.
چاوەڕوانییەکی بێزارکەر بۆ ئاماژە دەرەکییەکان
ههروهك چاودێرانى سیاسیى ئاماژهى پێدهكهن، بەشێک لەهێزە سیاسییەکان چاویان لەدەرەوەی سنورەکانى عێراقه، وەفا محەمەد كادیرى پێشكهوتوى پارتى ئاماژە بهوهدەکات، زۆرێک لەلایەنەکان چاوەڕێی ئەنجامی گفتوگۆکانی ئەمریکاو ئێران دەکەن بۆ ئەوەی بزانن هاوسەنگییەکان بەلای کام لایەنەدا دەشکێتەوە، ئەمەش بڕیاری ناوخۆیی عێراقی خستوەتە ژێر کاریگەریی ململانێ نێودەوڵەتییەکانەوە.
پەرلەمان؛ گۆڕەپانی یەکلاکەرەوە یان چاوەڕوانیی؟
لەکاتێکدا ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیو چوارچێوەی هەماهەنگی جەخت لەسەر سازشنهكردنو لهههمانكاتیشدا دیالۆگ دەکەنەوە، حازم باوی یهكێك لهچاودێره سیاسییه دیارهكانى عێراق وتویهتى، "پەرلەمان تەنها شوێنە بۆ یەکلاکردنەوەی ئەم قەیرانە، بەڵام بژاردەی کاندیدی سازان کە پێشتر تاقیکراوەتەوە، چیتر وەک چارەسەرێکی بنەڕەتی نابینرێت".
عێراق لەساڵی 2026دا لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختدایە؛ یان دەبێت لایەنە سیاسییەکان بەرژەوەندییە گشتییەکان بخەنە پێش بەرژەوەندیی حزبی، یان وڵات بەرەو قەیرانێکی خزمەتگوزارییو کۆمەڵایەتی دەڕوات کە ڕەنگە کۆنترۆڵکردنی لەشەقامدا ئەستەم بێت.
عێراق لەساڵی 2026دا تەنها لەبەردەم قەیرانێکی دارایی سادەدا نییە، بەڵکو لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی مێژویی ویژدانو بەرپرسیارێتیدایە، لەکاتێکدا کاتژمێری سیاسیی هێزەکان لەسەر لێدانی سازشنهكردنى عینادى سیاسیىو پاراستنی پشکەکان وەستاوە، کاتژمێری ژیانی هاوڵاتیانیش بەخێرایی بەرەو خاڵی سفر دەڕوات، پرسیارە جەوهەرییەکە ئەوەیە: ئایا توێژى سیاسیی دەتوانێت پێشئەوەی دڵەڕاوکێی شەقام بگۆڕێت بۆ تەقینەوەی توڕەیی، گرێی سەرۆکایەتی بکاتەوە؟ یان جارێکی دیكه قووتو خزمەتگوزاریی دەبنە قوربانیی ئەو چاوەڕوانییە بێ کۆتاییەی کە لەدەرەوەی سنورەکانەوە ئاراستە دەکرێت؟.
