شارپرێس:

لەژورە داخراوەکاندا کە لایەنە شیعەکان لەم هەفتانەی دواییدا تێیدا کۆبونەتەوە، ئیتر پرسیارە هەرە گرنگەکە ئەوەنییە: کەی گروپە چەکدارەکان چەکەکانیان ڕادەستدەکەن؟ بەڵکو پرسیارەکە گۆڕاوە بۆئه‌وه‌ى: ئاخۆ چی دەبێت ئەگەر هەرگیز چەک ڕادەستنەکەن؟

بەغدا له‌سه‌ره‌تاوه‌ باسی لەچەکدانان دەکرد وەک یەکێک لەو دۆسیانەی کە ناکرێت بۆ هەتاهەتایە دوابخرێت، لەسەرەتای مانگی ئابی ڕابردودا، لایەنە سیاسییەکان لەکۆبونەوەی "هاوپەیمانی بەڕێوەبردنی دەوڵەت" ڕێککەوتبون کە ئەو گروپانەی چەک ڕادەستناکەن، وەک "تیرۆریست" بناسرێن، بەڵام لەهەفتەکانی دوای ئەوە، شتێک گۆڕا.

ئەندامانی ئەو لیژنە سێ قۆڵییەی (مالیكی، عامری، سودانی) کە بڕیاربوو گفتوگۆ لەگەڵ گروپە چەکدارەکان بکەن، ئێستا بەزمانێکی جیاواز دەدوێن، نوری مالیكی ڕاشکاوتربوو و وتی، "چەکدانان کاریگەریی خراپی لەسەر دەرونی گروپەکان دەبێت"، هادی عامری-ش ڕەتیکردەوە چەک دابنێن، لەکاتێکدا محەمەد شیاع سودانی هەڵوێستێکی ڕونی نیشان نەداوە، هاوکات بزوتنەوەی نوجەبا دوای زنجیرەیەک کۆبونەوە جەختیکردەوە، "چەکی مقاوه‌مه‌ پیرۆزەو دەستی بۆ نابرێت".

سازانی ئێرانی
تاران لەم گۆڕانکارییانە دورنەبوو، لەمانگی ڕابردودا سەردانی بەرپرسانی ئێران بۆ بەغدا نەوەستا، لەئەنجامدا پێشنیازێکی جیاواز لەوەی حکومەت دەیویست هاتە کایەوە ئه‌ویش، "کۆگاکردنی چەک لەبری دانانی چەک"، ئێستا حکومەتی بەغدا لەبری زمانی هەڕەشەو بەکارهێنانی یاسای تیرۆر، باسی یاسای حەشد دەکات وەک هاندانێک بۆ گروپەکان، شیکەرەوان پێیانوایە، بەغدا دەیەوێت بەم مانۆڕە گروپە چەکدارەکان لەتوڕەیی واشنتۆن بپارێزێت، بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە، ئایا واشنتۆن ئەمە قبوڵدەکات؟

چوار ساڵی دیکە
ئەندامێکی چوارچێوەی هەماهەنگی بۆ ماڵپه‌ڕى مه‌دا قسه‌یكردوه‌و وتویه‌تى، "گروپە چەکدارەکان بەفشاری ئێران ئیتر هەست بەمەترسی ناکەن‌و بۆ ماوەی چوارساڵی تەمەنی ئەم حکومەتە، چەک ڕادەستناکەن"، بەڵام ئاماژەی بەوەشکرد، مانەوەی چەک باجی هەیەو عێراق دەخاتە ناو دوژمنایەتییەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ واشنتۆن‌و ڕەنگە توشی سزای هاوشێوەی ئێران ببێت.

لۆبییەک بەپارەی خەیاڵی لەئەمریکا
لێرەدا پلانێکی زیرەکانە دەردەکەوێت، سەرچاوەیەکی سیاسی ئاگادار له‌وباره‌یه‌وه‌ وتویه‌تى، "لایەنە شیعەکان بەپارەیەکی زۆر کە سەرچاوەکەی نادیارە، خەریکی دروستکردنی "لۆبی"ن له‌ئەمریکان، ئامانجی پلانەکەش ئەوەنییە گروپەکان قایل بکەن چەک دابنێن، بەڵکو دەیانەوێت "واشنتۆن قایل بکەن کە لەگەڵ مانەوەی چەکی گروپەکاندا هەڵبکات".

ئەم پلانە کە تاران پاڵنەریەتی، تەنها پارتی کۆماری (ترەمپ) ناکاتە ئامانج، بەڵکو دەچێتە ناو حکومەت‌و سوپای ئەمریکاش، گروپەکە پەنایان بۆ چەندین بەرپرسی پێشوی ئەمریکی بردوە کە پەیوەندییان لەناوخۆی واشنتۆن هەیە، بەڵام کێشەکە ئەوەیە هەندێک پەیام گەیشتوەتە ئەمریکییەکان کە ئەمە "پلانێکی ئێرانییە"، بۆیە چانسی سەرکەوتنی لۆبییەکە زۆرکەمە.

واشنتۆن وەک بەغدا سەیری چەک ناکات
میسال ئالوسی پەرلەمانتاری پێشوى عێراق پێیوایە، واشنتۆن ئیتر تەنها سەیری چەک ناکات، بەڵکو کۆمارییەکان‌و ئیدارەی ئێستای ئەمریکا وەک "دزی دیموکراسیی عێراق" سەیری گروپە چەکدارەکان‌و چوارچێوەی هەماهەنگی دەکەن کە ئەزمونی دیموکراسی ئەمریکایان لەعێراق تێکشکاندوە.

ئالوسی دەڵێت، "ڕێککەوتنێکی نهێنی هەیە بۆ وەشاندنی گورزی توندی سیاسیی، دارایی‌و سەربازیی لەگروپەکان ئەگەر هێرشبکەنەسەر ئوردن، ئیسرائیل، سعودیە یان هەر وڵاتێکی دیکە".

ئەو گروپانەی کە ونبون
غازی فەیسەڵ دیپلۆماتکاری پێشوو، دەڵێت "مەسەلەکە تەنها واشنتۆن نییە، بەڵکو چارەنوسی ئەو گروپانەیە کە بەپڕۆژەی ئێرانەوە بەستراونەتەوە، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی گروپە چەکدارەکان وەک درێژکراوەی ستراتیژیی ئێران دەبینن".

بەبڕوای فەیسەڵ، "ئێران لەغەززە، لوبنان‌و یەمەن گورزی گەورەی خواردوەو پاراستنی هەژمونی لەعێراقدا قورستر بوە، ئەو نمونە بەقاعیدەو داعش دەهێنێتەوە کە ڕۆژێک هێزی گەورەبون‌و دواتر ونبون، دەرەنجامەکەی بەبڕوای ئەو زۆر تاڵە بۆ گروپەکان، "ئەگەر ئێران بەیەکجاری بشکێت، هیچ بونێک بۆ گروپە چەکدارە هاوپەیمانەکانی نامێنێتەوە".