١. ئایا ئێمە بەڕاستی
خۆمان بڕیارەکانمان دەدەین؟
زۆربەی مرۆڤەکان وا دەزانن کە خاوەنی تەواوی بیرکردنەوە و بڕیارەکانی
خۆیانن. پێیان وایە کاتێک کەسێک هەڵدەبژێرن، کاتێک بڕیارێکی گرنگ دەدەن، کاتێک کەسێکیان
خۆش دەوێت یان ڕقیان لەکەسێک دەبێتەوە، هەموو ئەمانە لە ئەنجامی بیرکردنەوەیەکی هۆشیارانە
و لۆژیکییەوە سەرچاوە دەگرن.
بەڵام زانست و توێژینەوە نوێکانی دەروونناسی و زانستی مێشک وێنەیەکی جیاوازمان
پیشان دەدەن. لە ڕاستیدا، بەشێکی زۆر لەو شتانەی بیرى لێدەکەینەوە، هەستیان پێیان دەکەین
و بڕیاریان لەسەر دەدەین، لە ئاستێکی نائاگایی و بەبێ ئاگاداریی ڕاستەوخۆی ئێمە ڕوودەدەن.
لیۆنارد ملۆدینۆف لە کتێبی Subliminal دا ئەم
دیاردەیە بە شێوەیەکی زانستی ڕوون دەکاتەوە و جەخت لەوە دەکاتەوە کە مێشکی مرۆڤ تەنها
ئامرازێک نییە کە زانیاری وەردەگرێت و ئاگایانە شیکاری دەکات؛ بەڵکو کۆمەڵێک پرۆسەی
ئاڵۆز و هاوکات لەناویدا کار دەکەن کە زۆربەیان لە دەرەوەى سنووری هۆشیاریی ڕاستەوخۆی
ئێمەدان.
٢. نائاگایی
نوێ؛ جیاواز لەوەی پێشترمان دەزانی
یەکێک لە گرنگترین بیرۆکەکانی کتێبەکە جیاکردنەوەی تێگەیشتنی کلاسیکیی
نائاگاییە لە تێگەیشتنی زانستیی نوێ. لە ڕوانگەی کلاسیکیی فرۆیدەوە، نائاگایی زۆرجار
دەبەسترایەوە بە ئارەزووە شاراوەکان، ململانێی ناوخۆیی و بیرەوەرییە سەرکوتکراوەکان.
بەڵام تێگەیشتنی نوێی زانستی جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە زۆرێک لە پرۆسەکانی
مێشک بە سروشتی لە دەرەوەی هۆشیاری کار دەکەن؛ نەک بەهۆی ئەوەی شتێکمان لە ناخماندا
سەرکوت کردبێت.
واتە نائاگایی تەنها شوێنی ئارەزوو و بیرەوەرییە چەپێنراوەکان نییە، بەڵکو
سیستەمێکی فراوانی پرۆسەکردنی زانیارییە کە یارمەتیمان دەدات ژینگەى دەوروبەرمان بناسین،
خێرا وەڵام بدەینەوە، فێربین و بڕیار بدەین.
٣. ئێمە زیاتر
لەوەی پێمان وایە لەژێر کاریگەریی ژینگەداین
یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین بەشەکانی کتێبەکە ئەوەیە کە چۆن وردەکارییە بچووکەکانی
دەوروبەر دەتوانن کاریگەری لەسەر هەڵبژاردن و هەڵسەنگاندنەکانمان دابنێن. بۆ نموونە:
أ. شێوازی پێشکەشکردنی خواردن دەتوانێت کاریگەری لەسەر تامی هەستپێکراوی
ئەو خواردنە دابنێت.
ب. ڕەنگ و دیزاینی پاکەتێک دەتوانێت وا بکات بەرهەمێک باشتر لە بەرهەمێکی
هاوشێوە هەڵبسەنگێنین.
ج. مۆسیقایەک کە لە شوێنێکی فرۆشتندا دەبیسترێت، دەتوانێت ئاراستەی هەڵبژاردنی
کڕیار بگۆڕێت.
د. شێوازی نووسین و ئاسان یان ئاڵۆزی خوێندنەوەی زانیارییەک دەتوانێت
کاریگەری لەسەر هەڵسەنگاندنی ئێمە بۆ ئەو زانیارییە هەبێت.
ئەمە نیشانى دەدات کە هەڵبژاردنەکانمان هەمیشە لەسەر بنەمای ناوەڕۆکی
ڕاستەقینەی شتەکان نین، بەڵکو شێوازی پێشکەشکردن و پەیوەندییە نادیارەکانی ژینگەش بەشداریی
تێدا دەکەن.
٤. بۆچی بەبێ
هۆکارێکی ڕوون، هاوڕێیەتى هەندێک کەسمان پیخۆشە ؟
ئایا هەرگیز بیرت لەوە کردووەتەوە بۆچی لەگەڵ هەندێک کەس بە خێرایی هەست
بە ئاسوودەیی دەکەیت، بەڵام لەگەڵ کەسانی تر، هەرچەندە هیچ ڕەفتارێکی خراپیشیان نییە،
هەست بە دووری دەکەیت؟
یەکێک لە ڕوونکردنەوەکانی ئەم دیاردەیە ئەوەیە کە مێشکمان بە شێوەیەکی
خێرا و ناهۆشیارانە زانیارییە کۆمەڵایەتییەکان شیکاری دەکات؛ وەک دەربڕینی ڕووخسار،
دەنگ، شێوازی جووڵە، ڕەفتار و تەنانەت بەراوردکردنی لەگەڵ ئەزموونەکانى پێشووترمان.
هەندێک جار هەستێکمان بەرامبەر بەکەسێک دروست دەبێت، پێش ئەوەی بتوانین
بە وشە ڕوونی بکەینەوە بۆچی ئەو هەستەمان هەیە.
ئەمە مانای ئەوە نییە کە هەموو هەستێکی سەرەتایی دروستە؛ بەڵکو واتای
ئەوەیە کە هەستەکانمان لە ژێر کاریگەریی زۆر هۆکاری نادیاردا دروست دەبن.
٥. ڕابردوومان
چۆن شێوەی بینینی ئێستامان دەگۆڕێت؟
ملۆدینۆف لە کتێبەکەیدا چیرۆکی دایکی خۆی دەگێڕێتەوە؛ ژنێک کە لە تەمەنی
هەرزەکاریدا بەهۆی جەنگی جیهانیی دووەمەوە بە ئەزموونی دڵتەزێنی لەدەستدانی خێزان و
ژیانی ئاسایی تێپەڕیووە.
ئەو ئەزموونە قورسە کاریگەرییەکی درێژخایەنی لەسەر شێوازی تێگەیشتنی لە
ڕووداوەکانی ژیانی داهاتووی داناوە. تەنانەت لە ژینگەیەکی ئارام و سەقامگیریشدا، هەندێک
ڕووداوی ئاسایی بە شێوەیەکی جیاواز لێکدەدایەوە. ئەم نموونەیە بابەتێکی گرنگمان بۆ
دەخاتەڕوو: ئێمە تەنها بە پێی ئەوەی لە ئێستادا ڕوودەدات بیر ناکەینەوە؛ بەڵکو بە پێی
ئەوەش کە پێشتر چی بەسەرمان هاتووە، بیر دەکەینەوە.
ئەزموونە کۆنەکانمان دەتوانن چاوەڕوانییەکانمان، هەڵسەنگاندنەکانمان و
شێوازی وەرگرتنی پەیامەکانی دەوروبەرمان بگۆڕن، بێ ئەوەی هەمیشە ئاگاداری ئەم کاریگەرییە
بین.
٦. ئایا دەتوانین
مێشکی خۆمان بناسین؟
یەکێک لە دەرئەنجامە گرنگەکانی کتێبەکە ئەوەیە کە مرۆڤ زۆرجار لە هەڵسەنگاندنی
هۆکارە ڕاستەقینەکانی ڕەفتاری خۆیدا هەڵە دەکات. بۆ نموونە، کەسێک پێی وایە هۆکاری
حەزکردنی لە کەسێک، کەسایەتیی بەهێزی ئەو کەسەیە، بەڵام لەوانەیە هۆکارەکە پەیوەندییەکی
نائاگایانەی بە ئەزموونێکی کۆنی ژیانی خۆیەوە هەبێت.
یان کەسێک پێی وایە بڕیارێکی پیشەیی بەهۆی داهات و دەرفەتی پێشکەوتنەوە
داوە، لە کاتێکدا ڕەنگە پێگەی کۆمەڵایەتی یان پەسەندکردنی کەسانی تر کاریگەرییەکی زۆری
لەسەر بڕیارەکەی دانابێت. ئەمەش پرسیارێکی قووڵ دروست دەکات: ئەگەر هۆکار بڕیارەکانمان
بە تەواوی نازانین، تا چەند دەتوانین بڵێین کە خۆمان بە تەواوی دەناسین؟
٧. چۆن لە
کاریگەریی نائاگایی تێبگەین و بڕیارەکانمان باشتر بکەین؟
ناسینی نائاگایی بە مانای لەدەستدانی کۆنترۆڵی ژیان نییە. بە پێچەوانەوە،
تێگەیشتن لە شێوازی کاری مێشک دەتوانێت یارمەتیمان بدات بڕیارەکانمان زیاتر ئاگایانە
هەڵبسەنگێنین.
چەند ڕێنماییەکی کرداری:
1. لە بڕیارە گرنگەکاندا پەلە مەکە: هەموو هەڵبژاردنێکی
سەرەتایی بە بڕیارێکی کۆتایی مەزانە.
2. هۆکاری ڕاستەقینە بپرسە: بۆچی ئەم کەسە، ئەم
بیرۆکەیە یان ئەم هەڵبژاردنە هەڵدەبژێرم؟
3. کاریگەریی ژینگە بناسە: ڕەنگ، ناوبانگ، شێوازی
پێشکەشکردن و هەستی سەرەتایی دەتوانن هەڵسەنگاندنەکانت بگۆڕن.
4. ئەزموونە کۆنەکانت هەڵبسەنگێنە: ئایا ئەوەی
ئێستا هەستى پێی دەکەیت پەیوەندی بە ڕووداوێکی پێشووترەوە هەیە؟
5. بەڵگە لە هەست جیا بکەرەوە: هەست گرنگە، بەڵام
هەمیشە بەڵگەی ڕاستی نییە.
کۆتایی: ئێمە زیاتر لەوەى کە خۆمان پێمان وایە، ئاڵۆزین
گرنگترین پەیامی کتێبی Subliminal ئەوەیە کە مرۆڤ بوونەوەرێکی
تەنها هۆشیار نییە. لە پشت هەر هەستێک، هەڵسەنگاندنێک و بڕیارێکدا، کۆمەڵێک پرۆسەی
ئاڵۆزی مێشک کار دەکەن کە زۆرجار خۆمان ئاگاداری بوونیان نین.
ئێمە هەمیشە ئەوە نازانین بۆچی شتێکمان خۆش دەوێت، بۆچی بە کەسێک متمانە
دەکەین، بۆچی لە ڕووداوێک دەترسین یان بۆچی بڕیارێکی دیاریکراو دەدەین.
لەوانەیە یەکێک لە گەورەترین هەنگاوەکانی خۆناسی ئەوە نەبێت کە تەنها
بزانین بیر لەچی دەکەینەوە، بەڵکو پێویستە ئەوەش بزانین چ هێز و پرۆسەیەک لە پشت ئەو
بیرکردنەوەیەوە کار دەکات.
مرۆڤ تەنها ئەوە نییە کە دەزانێت؛ بەڵکو ئەوەشە کە نازانێت چۆن و بۆچی
دەزانێت.
سەرچاوەی سەرەکی:
Mlodinow, L. (2012). Subliminal: How your unconscious mind
rules your behaviour. Pantheon Books.
