شارپرێس:
مورشد کەوتو بەهەشتە بەڵێندراوەکەی 1979 بوو بەدۆزەخی سیاسیی، لەکاتێکدا جیهان چاوەڕێی هاتنە دەرەوەی سیاسەتە لەژێر عەبای ئایین، هۆشدارییەکان لەبۆشاییەکی بکوژ دەستپێدەکەن، ئایا ڕادیکاڵیزمی سوننە چاوەڕێی ئەم ساتەیە تا لەجەرگەی شکستی شیعەی سیاسییەوە سەرهەڵبداتەوە؟ ململانێی داهاتوو لەنێوان دەوڵەتی میانڕەوو فکرە چەکدارەکاندا دەبێت، جەنگێک کە تێیدا ڕەنگە گوللە کۆتایی بێت، بەڵام ئایدۆلۆژیا وەک مینێکی چێنراو لەژێر پێی هەمواندا دەمێنێتەوە.
کۆتایی نیو سەدە لەهەژمونی ئایدۆلۆژی
بۆ ماوەی نزیکەی 50 ساڵ، ڕژێمی ئێران تەنها دەوڵەتێک نەبوو، بەڵکو تەوەرێکی ئایدۆلۆژی بوو کە سنورە جوگرافییەکانی بەزاندو گەیشتە قووڵایی جیهانی ئیسلامیی، ئێستا بەکەوتنی عەلی خامنەیی لەیەکەم ڕۆژی ڕوبەڕوبونەوەکاندا، ناوچەکە لەبەردەم پرسیارێکی چارەنوسسازدایە: ئایا ئەمە داڕمانی تەواوەتی ئەو مۆدێلە سیاسییە چەکدارەیە کە ئایینی وەک قەڵغانو چەک بەکارهێناوە؟
تێکشانی خەونی هەناردەکردنی شۆڕش
شۆڕشی 1979 کە بەخەونی ئازادی دەستیپێکرد، خێرا گۆڕا بۆ دەسەڵاتێکی ڕەهای ئایینی لەژێر ناوی وەلایەتی فەقێ، محەمەد سادق ئیسماعیل بەڕێوەبەری ناوەندی عەرەبی بۆ توێژینەوە ستراتیژییەکان پێیوایە، ئەو شۆڕشە تەنها دروشم نەبوو، بەڵکو ئایدیایەک بوو بۆ دروستکردنی گروپە چەکدارەکان لەلوبنان، عێراقو یەمەن، کەوتنی مورشد-یش بەواتای بڕینی سەری مارەکەو بێباکبونی ئەو گروپانە دێت کە دەیان ساڵە لەسەر ئەو ئایدۆلۆژیایە گۆشکراون.
مەترسیی بۆشایی دەسەڵات.. جێگرەوەکە کێیە؟
گەورەترین مەترسی کە ئێستا هەڕەشە لەناوچەکە دەکات، بۆشاییە، سهروەت ئەلخەرباوی ئەندامی ئەنجومەنی پیرانی میسر هۆشداریدەدات لەهەڵکشانی توندڕەوی سوننە، وهكو ئهو وتویهتى، "ئەگەری هەیە گروپە توندڕەوەکانی سوننە هەوڵبدەن ئەو بۆشاییە لەعێراقو سوریا پڕبکەنەوە، کە ئەمەش دەبێتە هۆكارى سەقامگیرییهكى زۆر".
ئهوهشى وتوه، "ململانێی دوو جەمسەر دێته گۆڕێ، لەلایەکەوە مۆدێلی دەوڵەتی نیشتمانیو میانڕەو وەک وڵاتانی کەنداوو میسرو لەلایەکی دیكهوه گروپە توندڕەوەکان کە دەیانەوێت مۆدێلی 1979 بەشکڵێکی دیكه دوبارە بکەنەوە".
جەنگی ئایدۆلۆژیا.. برینە قووڵەکان خێرا ساڕێژنابن
ماهر فەرغەلی پسپۆڕی گروپە ئیسلامییەکان ئاماژە بەوەدەکات، توندڕەوی (چ شیعە بێت یان سوننە) دیاردەیەکی مێژوییەو بەئاسانی لەناوناچێت، ئەو پێیوایە، "بونیادە فکرییە توندڕەوەکان وەک وزەیەکی شاراوە دەمێننەوەو لەکاتی گونجاودا سەرهەڵدەدەنەوە، هەروەک مۆدێلی تاڵیبان کە دوای 20 ساڵ گەڕایەوە، گۆڕینی بیرکردنەوەیەک کە ڕەگی لەناو ئاییندا داکوتاوە، پێویستی بەکاتێکی زۆر زیاتر هەیە لەکاتی جەنگەکاندا".
بەرەو دەوڵەتی مەدەنی یان فەوزایەکی نوێ؟
کەوتنی خامنەیی دەرفەتێکی مێژوییە بۆ هێزە عەلمانیو لیبراڵەکانو لایەنگرانی دەوڵەتی نیشتمانی، تا سیاسەت لەژێر عەبای ئایین دەربهێنن، بەڵام وهكو چاودێرانو شرۆڤهكان باسیدهكهن، "ئەگەر ئەو گۆڕانکارییە بەپڕۆژەیەکی ڕونی میانڕەویىو گەشەپێدان پڕنەکرێتەوە، ناوچەکە دەکەوێتە ناو خولێکی نوێی توندڕەوی کە ئەمجارەیان ڕەنگە توندتربێت".
