ئه‌مڕۆ ڕوداوێكى گرنگ ڕوو ده‌دات.. چاوی هه‌موو جیهان لەسه‌ر پاریسە

جیهان

3 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 3647 جار خوێندراوه‌ته‌وه

شارپرێس:

ئەمڕۆ تەنها دیپلۆماتکاران نین کە لەهۆڵەکانی پاریسدا کۆبونەتەوە، بەڵکو تەواوی بۆرسە جیهانییەکان‌و سەرمایەداران لەچاوەڕوانییەکی پڕ لەدڵەڕاوکێدان، خولی شەشەمی دانوستانەکان لەکاتێکدا دەستپێدەکات کە بازاڕەکان چیتر بەرگەی تەمومژاویبونی ئابوریی ناگرن، هەر لێدوانێکی ئەرێنی یان نەرێنی لێرەوە، دەتوانێت ملیارەها دۆلار لەبەهای پشکەکان زیادبکات یان بیسوتێنێت.


لەکاتێکدا چاوەکانی جیهان لەسەر ئاڵۆزییەکانی نێوان دوو جەمسەرە ئابورییەکەی سەر زەمینن، دەنگۆی دەستپێکردنی خولێکی نوێی دانوستانەکان لەدڵی ئەوروپاوە، ئومێدێکی نوێ دەبەخشێتە بازاڕەکان، پاریس، کە هەمیشە شارێک بوە بۆ ڕێککەوتنە مێژوییەکان، ئێستا دەبێتە میوانداری یارییەکی سیاسیی‌و ئابوریی چارەنوسساز.

خولی شەشەمی دانوستانی بازرگانی نێوان کۆماری میللی چین‌و وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا، لەفەرەنسا دەستیپێکرد، ئەم خولەی دانوستانەکان لەساتەوەختێکی زۆر هەستیاردادێت، جیهان تەنها چاوەڕێی واژۆی سەر کاغەزەکان ناکات، بەڵکو چاوەڕێی سەقامگیریی نرخەکان‌و کۆتاییهاتن بەو شەڕە ساردە ئابورییە دەکات کە کاریگەرییەکەی گەیشتوەتە سەر سفرەی هەموو تاکێکی سەر گۆی زەوی، لایەنی چینی بەستراتیژییەکی نوێ‌و ئەمریکاش بەمەرجی قورسەوە، هاتونەتەسەر مێزی گفتوگۆ.

ئێستا چین‌و ئەمریکا لەسەر مێزی گفتوگۆن، بازاڕی وزەو تەکنەلۆژیاش لەحاڵەتی ئامادەباشیدان، وەبەرهێنەران دەپرسن، ئایا کاتی ئەوە نەهاتوە زنجیرەی دابینکردن لەو پچڕانە ڕزگاربکرێت کە بەهۆی باجە گومرگییەکانەوە دروست بوە؟ نرخی کاڵا سەرەکییەکان لەجیهاندا ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بەو دوکەڵە سپییەی کە چاوەڕواندەکرێت لەکۆبونەوەکانی فەرەنساوە بەرزبێتەوە.

شکستی ئەم دانوستانانە تەنها زیان بەپەکین‌و واشنتۆن ناگەیەنێت، بەڵکو دەبێتە هۆی هەژانێکی توندی بازاڕە جیهانییەکان، بەپێچەوانەشەوە، هەر هەنگاوێکی ئەرێنی لەفەرەنساوە، دەکرێت ببێتە سەرەتایەک بۆ سەردەمێکی نوێ لەگەشەی ئابوری کە تێیدا کێبڕکێ جێگەی سزادانی بازرگانیی بگرێتەوە.

وه‌كو شاره‌زایانى ئابوریى جه‌ختده‌كه‌نه‌وه‌، ئەم ململانێیە تەنها لەنێوان کۆمپانیا زەبەلاحەکاندا نییە، بەڵکو گەیشتوەتە ناو ماڵی هەموان، شکستی دانوستانەکان بەواتای بەرزبونەوەی تێچوی بەرهەمهێنان‌و گرانبونی کاڵا کارەبایی‌و تەکنەلۆژییەکان دێت، بازاڕەکان تینوی سەقامگیرین، چونکە ناسەقامگیریی گەورەترین دوژمنی گەشەی ئابورییە.

هه‌روه‌ك شاره‌زایان بۆچونیان وایه‌، ئەگەر پاریس بتوانێت گرێکوێرەی باجە گومرگییەکان بکاتەوە، دەبینین بازاڕەکان بەهەڵکشانی سەوز وەڵامدەدەنەوە، بەڵام ئەگەر بێئومێدی باڵ بکێشێت، جیهان ڕوبەڕوی شەپۆلێکی نوێی هەڵاوسان دەبێتەوە کە تێیدا هەموان باجه‌كه‌ى دەدەن، چاوی وۆڵ ستریت‌و شەنگەهای، هەموی لەسەر یەک خاڵە، ئایا عەقڵانییەتی ئابوریی بەسەر کەللەڕەقیی سیاسییدا سەردەکەوێت؟، ئایا فەرەنسا دەتوانێت ڕۆڵی ناوبژیوانی ئازا بگێڕێت‌و ڕێگریی بکات لەداڕمانی زیاتری پەیوەندییەکان؟ یان ئەم خولە تەنها وێستگەیەکی دیکەی بێئەنجام دەبێت لەمێژویەکی پڕ لەکێشەدا؟ چەند ڕۆژی داهاتوو وەڵامی ئەم پرسیارە گەورەیە دەدەنەوە.

بەپەلە