شارپرێس:
زاراوەی "تۆزی ئەتۆمی" یان "خۆڵەمێشی ئەتۆمی" بۆتە دروشمێکی سیاسیی لە وتارەکانی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە بەرنامەی ناوەکیی ئێران، بەشێوەیەک ترەمپ ئەم دەستەواژەیە بەکاردەهێنێت بۆ ئاسانکردنی تێگەیشتنی ڕای گشتیی، نەک وەک زاراوەیەکی زانستیی ورد.

لە ڕووی زانستییەوە، ئەم زاراوەیە ئاماژەیە بۆ "پاشماوەی ناوەکیی"،  کە ئەو تەنۆلکە تیشکدەرانەن دوای تەقینەوەیەکی ناوەکیی دەچنە بەرگەهەوا و دواتر دەکەونەوە سەر زەوی.

 ئەم پاشماوانە ماددەی وەک سێزیۆم-137 و سترۆنتیۆم-90یان تێدایە کە بۆ ماوەیەکی درێژ لە ژینگەدا دەمێننەوە و مەترسیی گەورە بۆ سەر ئاو و خاک و خۆراک درووست دەکەن.

بەڵام ترەمپ ئەم وشەیە بە مانایەکی سیاسیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بەو یۆرانیۆمە پیتێندراوەی ئێران (بە ڕێژەی 20% بۆ 60%) کە دەتوانرێت بە خێرایی بگەیەنرێتە ئاستی 90% بۆ دروستکردنی چەکی ناوەکیی. لە دیدی ئەو، "تۆز" دەربڕینێکە بۆ ماددەیەک کە بە ئاسانی بڵاودەبێتەوە و کۆنتڕۆڵکردنی سەختە.

سەبارەت بە گواستنەوەی ئەم ماددانە، لە دۆخی ئاساییدا دەکرێت بە ئامێری تایبەت و ڕێکاری پاراستنی توند بگوازرێنەوە، بەڵام گەورەترین ئاستەنگ کاتێک ڕوودەدات کە ئەم ماددانە بەهۆی بۆردومانەوە لەژێر داروپەردووی دامەزراوەکاندا تێکەڵ بە خۆڵ و خاشاک بووبن.

 لەو حاڵەتەدا، دەرهێنان و پاککردنەوەی ماددە تیشکدەرەکان دەبێتە پرۆسەیەکی زۆر ئاڵۆز، پڕ مەترسیی و کاتکوژ، کە پێویستی بە تیم و تەکنەلۆژیای تایبەت هەیە.

بە کورتی، ترەمپ ئەم زاراوەیە بۆ وێناکردنی مەترسییەکانی یۆرانیۆمی ئێران بەکاردەهێنێت، بەتایبەت ئەو ئەگەرەی کە ماددە ناوکییەکان لە ئەنجامی هەر کاردانەوەیەکی سەربازیدا تێکەڵ بە ژینگە ببن، بەجۆرێک کە کۆنتڕۆڵکردنیان لە ڕووی لۆجستی و سیاسییەوە ببێتە تەحەدایەکی سەخت بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.

ئەمەش تێگەیشتنێکی سیاسییە زیاتر لەوەی تەنها باسی ماددەیەک بکات، چونکە ئاماژەیە بۆ ئەو هەڕەشە شاراوە و بەردەوامانەی کە لە پاشماوەی چالاکییە ناوکییەکاندا دەمێنێتەوە.