خواستى سەرەکى پارتە کوردییەکانی ڕۆژهەڵات لە برۆکسل

توێژینەوە و شیکاریی

9 کاتژمێر پێش ئێستا‌ 264 جار خوێندراوه‌ته‌وه

پێشەکی
گۆڕەپانی سیاسی ئەورووپا لەم دواییانەدا پێشهاتێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی کە بریتی بوو لەبانگهێشتی فەرمیی پەرلەمانی ئەورووپا بۆ چەند سەرکردەیەکی پارتە کوردییەکانی ڕۆژهەڵات بۆ بەشداریکردن لە کۆبوونەوەکانی لیژنەى کاروباری دەرەوە لە برۆکسل. ئەم هەنگاوە سەرلەنوێ سەرنجی نوێى خستەوە سەر پێگە و ڕۆڵی ئەم لایەنانە لە ئایندەی سیاسی ئێراندا بە تایبەتی لە ژێر ڕۆشنایی پەرەسەندنی ناوچەیی و ئاڵۆزییەکانی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لە لایەک و ئێران لە لایەکی دیکەوە.
گرنگی بانگهێشتی ئەوروپی
ئەو بانگهێشتە فەرمییەی کە ئاراستەی سەرکردەکانی وەک مستەفا هیجری و عەبدوڵڵا موهتەدی کراوە، ئاماژەیە بۆ بایەخ دانى یەکێتیی ئەورووپا بەهێزە سیاسییە کوردییەکانى ناو ئێران، هەروەها ئەم هەنگاوە ڕەنگدانەوەی دانپێدانانێکی بێدەنگە بە پێگەی پارتە کوردییەکان وەک کارەکتەرێکی سیاسی، هەوڵێک بۆ تێگەیشتن لە ئەڵتەرناتیڤە سیاسییەکان لە قۆناغی دوای قەیران و فراوانکردنی دیالۆگی ئەوروپا تا هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن لە خۆ بگرێت.
فیدراڵیزم وەک بژاردەیەکی سیاسی
لێدوانەکانى سەرکردە کوردەکان تیشکیان خستە سەر پێویستی گواستنەوە بۆ سیستمێکى  فیدراڵی، دیموکراتی و فرەیی. لەو بارەوە مستەفا هیجری پێی وا بوو فیدراڵیزم دژایەتی دیموکراسی ناکات، بەڵکو تەواوکەری دیموکراسییە، لە ڕێگەی دابەشکردنی دەسەڵات، ڕێگریکردن لە قۆرخکاریی و داننان بە فرەچەشنی نەتەوەیی و کولتووری. لەبەرامبەردا عەبدوڵڵا موهتەدی جەختی لە گرنگی داڕشتنی دەستوورێکی نوێ کردەوە کە گەرەنتی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان، نا ناوەندى و دامەزراندنی هاوبەشییەکی نێودەوڵەتی متمانەپێکراو بکات.
فرەیی و شوناسی سیاسی
چەمکی فرەیی بەردی بناغەی پێگەی کورد پێکدەهێنێت، کە تێیدا دەوڵەتی ناوەندی و تاک پارت ڕەتدەکرێتەوە، داوای دانپێدانان بە شوناسە نەتەوەییە جیاوازەکان لە چوارچێوەی ئێراندا دەکرێت و جەخت لەسەر مافە زمانەوانی و کولتوورییەکان (وەک بەکارهێنانی زمانی کوردی) دەکرێتەوە. ئەمەش ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییە لە داواکارییە ناسیۆنالیستییە نەریتییەکانەوە بۆ گوتارێکی سیاسی مۆدێرن کە لەسەر بنەمای دیموکراسی بەشداریکردن دامەزراوە.
زەمینەی ناوچەیی و نێودەوڵەتی
ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدا ڕوودەدەن کە ململانێى سەربازی لە نێوان ئێران و نەیارانیدا لە هەڵکشان و داکشاندایە و قسە زۆر دەکرێت لەسەر گۆڕینی ڕژێم و گەشەسەندنی بەرژەوەندی نێودەوڵەتی بۆ جێگرەوە سیاسییەکان. سەرکردەکانی کورد هەروەها ئاماژەیان بەوە کرد کە سیاسەتەکانی ئەوروپا توندتر بوون بەرامبەر تاران و کەمتر مەیلیان بەرەو سیاسەتی هێورکردنەوە هەیە.
ڕەهەندی ئەمنی و گرژییە مەیدانییەکان
هاوتەریب لەگەڵ چالاکییە سیاسییەکان، گرژییە ئەمنییەکان بەردەوامن، وەک  بەردەوامى هێرشکردنە سەر بارەگاى پارتە کوردییەکانى ڕۆژهەڵات لە هەرێمى کوردستان. ئەم هێرشانە ناوچەکانی هەرێمی کوردستانی عێراقیان کردە ئامانج بەتایبەتی پارێزگاى سلێمانی. ئەم ئۆپەراسیۆنانە بە پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان وەسف کران، هەروەها ئەم پێشهاتانە ئاماژەن بۆ ئەوەی کە پارتە کوردییەکان نەک هەر وەک هێزێکی چەکدار بەڵکو وەک کارەکتەرێکی سیاسی کاریگەر وەک ئەولەوییەتێک بۆ ئاسایشی ئێران ئەژمار دەکرێن.
ئایندەی پارتە کوردییەکان لە ئێران
سەبارەت بە ئایندەى پارتە کوردییەکانى ڕۆژهەڵات دەتوانرێت چەندین سیناریۆ پێشبینی بکرێت:
بەهێزکردنی ڕۆڵی سیاسییان لە ڕێگەی بەشداریکردن لە گفتوگۆ نێودەوڵەتییەکان.
زیادبوونی گوشاری ئەمنی لەسەریان و هەوڵى دوورخستنەوەیان لە هەرێمى کوردستان لایەن ئێرانەوە.
فراوانکردنی هاوپەیمانی نێوان هێزە کوردییەکان و بە هێ زکردنى ئۆپۆزسیۆنی ئێران.
دووبارە پێناسەکردنەوەی پرسی کورد لە چوارچێوەیەکی هەمەلایەنەی دیموکراسی بۆ ئێران.
ئەنجام
بەشداریی پارتە کوردییەکانی ڕۆژهەڵات لە کۆبوونەوە فەرمییەکانى ئەورووپا گۆڕانکارییەکی بەرچاوە لە تێڕوانینی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ ڕۆڵی کورد لە داهاتووی ئێران. لە ئێستادا پرسی کورد لەبری ئەوەی وەک پرسێکی پەراوێزخراو یان تەنها ئەمنی سەیر بکرێت، ئێستا وەک بەشێک لە پڕۆژەیەکی سیاسی ئەڵتەرناتیڤ کە لەسەر بنەمای فیدراڵیزم و پلۆرالیزم دامەزراوە، دەخرێتەڕوو. لەگەڵ بەردەوامی گرژییە ناوچەییەکان، پێشبینی دەکرێت پارتە بەرهەڵستکارەکانى ڕۆژهەڵات تا دێت ڕۆڵێکی گرنگتر لە داڕشتنی داهاتووی ئێران بگێڕن.