ئەنجامی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی ئەم دواییەی باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا، بەتایبەتی لە پارێزگای حەسەکە و شاری کۆبانی، نوێنەرایەتی پێشهاتێکی سیاسی بەرچاو دەکەن کە سروشتی هاوسەنگی نەتەوەیی، دیمۆگرافی و سیاسی لە ناوچە کوردنشینەکانی سوریا ئاشکرا دەکات. ئەنجامەکان تەنها کێبڕکێیەکی ڕۆتینی هەڵبژاردن نەبوون، بەڵکو ئاماژەیەکی سیاسی قووڵ بوو سەبارەت بە داهاتووی پرسی کورد لە سوریا و سنووری هەژمونى کورد و ئاڵنگارى نوێنەرایەتی سیاسی لەناو دەوڵەتی داهاتووی سوریادا.

یەکەم: کاریگەرییەکانی ئەنجامی هەڵبژاردنەکان
ئەنجامەکان دەریانخست کە کاندیدە عەرەبەکان نزیکەی ٦٠٪ی کورسییە کێبڕکێکارەکانی پارێزگاری حەسەکەیان بەدەستهێناوە، لە بەرامبەردا تەنها ٤٠٪ بۆ کاندیدە کوردەکان بووە، سەرەڕای ئەوەی حەسەکە زۆرترین ڕێژەى کوردی تێدایە، ئەم ئەنجامە چەندین کاریگەری لەخۆدەگرێت:
سەنگی دیمۆگرافیای کورد لە سوریا: هەڵبژاردنەکان ئاشکرای دەکەن، سەرەڕای بوونی بەهێزی سیاسی و سەربازی لە ساڵی 2011ەوە، کورد زۆرینەی ڕەها لە هیچ پارێزگایەکی سوریا بە حەسەکەشەوە پێکناهێنێت. ئەمەش جیاوازییەکی ڕیشەیی لەگەڵ بارودۆخی کورد لە عێراق، تورکیا، یان ئێران هەیە، کە پارێزگاگەلێک هەن زۆرینە یان زۆرنەى ڕەهاى کوردە.

ژمارەیی عەرەب لە ڕۆژهەڵاتی سوریا: ئەنجامەکان ئەوە پشتڕاست دەکەنەوە کە پێکهاتەی عەرەبی هێشتا نوێنەرایەتی گەورەترین هێزی دیمۆگرافی لە ناوچەی جەزیرەی سوریا دەکات، ئەمەش ڕاستییەکە لە ڕووی سیاسییەوە لە هەر پرۆسەیەکی هەڵبژاردندا ڕەنگ دەداتەوە کە لەسەر بنەمای نوێنەرایەتی دانیشتوان بێت.
ئاڵنگارى شەرعیەتی نوێنەرایەتی حیزبە کوردییەکان: پارتە کوردییەکان و بەتایبەت پارتی یەکێتی دیموکراتی (پەیەدە) لە مێژە خۆی وەک نوێنەری سەرەکی سیاسی باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا پیشان دەدەن. بەڵام ئەنجامی هەڵبژاردنەکان توانای سنوورداری کوردی نیشان دا بۆ سەپاندنی هەژموونی سیاسی هەڵبژاردن کاتێک سندوقەکانی دەنگدان له چوارچێوەی هاوکێشه دیمۆگرافییه فراوانەکاندا دەکرێنەوه .

دووەم: کاریگەری بایکۆتی پەیەدە
بڕیاری بایکۆت یەکێک بوو لەو هۆکارە گرنگانەی کە ئەنجامەکانی کۆتایی داڕشتەوە، پارتەکە لەگەڵ هاوپەیمانەکانیدا پێیان وابوو کە دیمەشق نوێنەرایەتییەکی نادادپەروەرانەی بۆ کورد تەرخان کردووە و دابەشکردنی کورسییەکان ڕەنگدانەوەی سەنگی سیاسی و سەربازیی ئیدارەی خۆسەر نییە لە ڕۆژهەڵاتی سوریادا، بەڵام بایکۆتەکە چەندین دەرئەنجامی نەخوازراوی لێکەوتەوە:
سەرهەڵدانی ڕکابەرەکانی پەیەدە لەناو گۆڕەپانی سیاسی کورددا: کشانەوەی ئەو حیزبە دەرگای بەڕووی کەسایەتییە نزیکەکانی ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد/ئەنەکەسە و هەروەها کەسایەتییە خێڵەکی و سەربەخۆکان بۆ بەدەستهێنانی کورسییەکانی کورد کردەوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە دیمەنی سیاسی کوردی لە سوریا یەکگرتوو نییە، دابەشبوونێکی دیفاکتۆ لە نێوان پڕۆژەی پەیوەست بە پەیەدە و پڕۆژەی نزیک لە ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد هەیە.
لەدەستدانی دەرفەتی کاریگەربوون لەناو دامەزراوەکانی دەوڵەتی سوریادا: سەرەڕای ناڕەزایەتییەکانی پارتەکە بەرامبەر بە پرۆسەی هەڵبژاردن، بایکۆت دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر توانای کورد بۆ کاریگەری لەسەر دامەزراوە فەرمییەکانی سوریا کەم بکاتەوە لە داهاتوودا، بە تایبەت ئەگەر دیمەشق بەردەوام بێت لە بنیاتنانەوەی دامودەزگاکانی دەوڵەت.
بەهێزکردنی گێڕانەوەی فەرمی سوریا: دیمەشق دەتوانێت سوود لە ئەنجامەکان وەربگرێت بۆ ئەوەی نیشانى بدات کە ڕۆژهەڵاتی فورات هەرێمێکی تەنیا کوردی نییە، ئیدارەی خۆسەر نوێنەرایەتی هەموو دانیشتووان ناکات و عەرەب گەورەترین نەتەوەی ناوچەکە پێکدەهێنن، ئەمەش سوودێکی سیاسی بەرچاو بە حکومەتی سوریا دەدات لە هەر دانوستانێکی داهاتوودا.

سێیەم: ڕەهەندی جیۆپۆلەتیکی ئەنجامەکان
کاریگەری ڕاستەوخۆ لەسەر پڕۆژەی ئیدارەی خۆسەر: ساڵانێکە ئیدارەی خۆسەر هەوڵدەدات خۆی وەک مۆدێلێکی فیدراڵی یان نیمچە فیدراڵی پیشان بدات کە دەتوانرێت لە دەستووری نوێی سوریادا بچەسپێنرێت، بەڵام ئەنجامی هەڵبژاردنەکان پرسێکی هەستیار دەوروژێن ئەویش ئەوەیە کە چۆن دەتوانرێت لە ناوچەیەکدا کە کورد زۆرینەی ڕەها پێک نەهێنێت، پڕۆژەیەکی نەتەوەیی-سیاسی کورد دامەزرێت؟ دواتر دەتوانرێت ئەم پرسە لەلایەن دیمەشقەوە بەکاربهێنرێت بۆ ڕەتکردنەوەی فیدراڵیزم، لەلایەن تورکیاوەشەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەى شەرعیەتی ئیدارەی خۆسەر و تەنانەت لەلایەن هەندێک عەشیرەتی عەرەبیشەوە بۆ داوای دووبارە دابەشکردنەوەی دەسەڵات.
کاردانەوەکانی لەسەر پەیوەندی لەگەڵ تورکیا: تورکیا پەیەدە بە درێژکراوەی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) دەزانێت، هەر بۆیە هەر پرۆژەیەکی سیاسی سەربەخۆی کوردی نزیک سنوورەکانی بە گومانەوە سەیری دەکات، ڕەنگە ئەنجامی هەڵبژاردنەکان بیانوى سیاسی بدات بەدەست ئەنقەرەوە بۆ ئەوەی جەخت لەوە بکاتەوە کە ئەو ناوچانەی کە ئیدارەی خۆسەر بەڕێوەی دەبەن زۆرینەیان کورد نین و پڕۆژەی ئێستا زیاتر پشت بە کۆنترۆڵی سەربازی دەبەستێت نەک بە شەرعیەتی دیمۆگرافی، ئەمەش دەتوانێت پێگەی تورکیا لە هەر ڕێکخستنێکی ناوچەیی لە داهاتوودا سەبارەت بە ڕۆژهەڵاتی سوریا بەهێزتر بکات.
پێگەی عەشیرەتە عەرەبەکان: هەڵبژاردنەکان کاریگەری بەرچاوی هۆزەکانی عەرەبی لە حەسەکە و کۆبانی دەرخست، ئەمەش بەو مانایەیە کە هەر جۆرە پێکهاتنێکی سیاسی لە داهاتوو لە ڕۆژهەڵاتی سوریا بەبێ بەشداری خێڵە عەرەبەکان، دووبارە دابەشکردنەوەی کاریگەری ناوخۆیی و پێدانی ڕۆڵێکی زیاتر بە عەرەب لە ئیدارەی سیاسی و ئەمنیدا مەیسەر نابێت، ئەمەش دەتوانێت ببێتە ئاڵنگارى ستراتیژی بۆ ئیدارەی خۆسەر لە داهاتوودا.

چوارەم: قەیرانی پێکهاتەیی پڕۆژەی کورد لە سوریا
ئەم هەڵبژاردنانە دووڕیانێکی پێکهاتەیی ئاشکرا دەکەن کە ڕووبەڕووی جوڵانەوەى سیاسی کورد لە سوریا بووەتەوە، ئەویش دژایەتی نێوان کاریگەری سەربازی بەرچاوی هێزەکانی سوریای دیموکرات و سەنگی دیمۆگرافی سنوورداری کورد لە سەرانسەری سوریا. لە ئێستادا کورد لە سوریا خاوەن کاریگەری سەربازی بەرچاوە، سوود لە پشتیوانی ڕێژەیی ئەمریکا وەردەگرێت، ناوچەیەکى بەرفراوان بەڕێوەدەبەن، بەڵام لە لایەکی ترەوە خاوەنی زۆرینەیەکی یەکلاکەرەوەی دانیشتووان نین، بەدەست دابەشبوونی سیاسی ناوخۆییەوە دەناڵێنن، ڕووبەڕووی ڕەتکردنەوەی توندی تورکیا دەبنەوە، وە لەگەڵ دەسەڵاتی ناوەندی دەوڵەتی سوریا بەریەککەوتنیان هەیە.

پێنجەم: سیناریۆکانی داهاتوو
یەکەم: یەکلاکردنەوە لەگەڵ دیمەشق، ئەم ئەنجامانە ڕەنگە پاڵ بە هەندێک لایەنی کوردییەوە بنێت کە پێداچوونەوە بە ستراتیژی خۆیان بکەن و بەدوای یەکلاییکردنەوەیەکدا بگەڕێن لەگەڵ دیمەشق کە گەرەنتی دانپێدانانی کولتووری و کارگێڕی سنووردار، بەشداری سیاسی لەناو دەوڵەتی ناوەندی یا پاراستنی بەشێک لە دامودەزگاکانی ئیدارەی خۆسەر بکات.

دووەم: پەرەسەندنی گرژییەکانی نێوان عەرەب و کورد، ئەگەر ئەنجامەکان بە شێوەیەکی ناسیۆنالیستیانە لە لایەن عەرەبەکانەوە ئیستغلال بکرێن، لەوانەیە گرژیی و بەریەککەوتنى چەکدارى لە نێوان هۆزە عەرەبەکان وهێزە کوردییەکان بەتایبەتی لە ناوچە تێکەڵاوەکانی وەک حەسەکە، دێرەزۆر، و ڕەقە ڕوو بدات.
سیناریۆی سێ: داڕشتنەوەی هاوپەیمانێتییە کوردییەکان، لەوانەیە ئەنجامەکان ببنە هۆی ئەوەی زیادبوونی فشار لەسەر پەیەدە، بەرزبوونەوەی ڕۆڵی ئەنجوومەنی نەتەوەیی کورد، وە هەوڵدان بۆ یەکخستنەوەی ڕیزەکانی کورد پێش هەر دانوستانێکی هەمەلایەنەی دەستوری سوریا.

ئەنجام
هەڵبژاردنەکانی حەسەکە و کۆبانی تەنیا هەڵبژاردنێکی ئاسایی نەبوو، بەڵکو تاقیکردنەوەیەکی سیاسی بوو کە سروشتى هاوسەنگی هێزی لە باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریای ئاشکرا کرد. ئەنجامەکان دەریانخست کە؛ کورد نوێنەرایەتی هێزێکی سیاسی و سەربازی کاریگەر دەکات، بەڵام زۆرینەیەکی دیمۆگرافی ڕەها پێکناهێنن، وە داهاتووی سیاسییان بە لێکتێگەیشتنێک لەگەڵ عەرەب و دیمەشق و زلهێزە ناوچەییەکان بەستراوەتەوە.