شارپرێس:

ئەمڕۆ گەلی کورد لەڕۆژاوای کوردستان‌و سەرتاسەری جیهان، بەشانازیی‌و شکۆوە یادو بیرەوەری 21 ساڵەی شەهیدبونی زانای ناودارو سەرکردەی نەتەوەیی، شێخ محەمەد مەعشوق خەزنەوی دەکەنەوە، ئەم یادە تەنها بۆنەیەکی ماتەمینی نییە، بەڵکو گوزارشتە لەزیندوو مانەوەی ئەو فیکرە چاونەترسەی کە هێشتا لەناو ویژدانی تاکی کورددا دەنگدەداتەوە.

ڕۆژى یەکی حوزەیرانى هه‌موو ساڵێك، گەلی کورد لەڕۆژئاوای کوردستان‌و سەرتاسەری جیهان، یادو بیرەوەری 21 ساڵەی شەهیدبونی (شێخ محەمەد مەعشوق خەزنەوی) دەکەنەوە، ئەم یادە لەکاتێکدایە کە هێشتا وتارە حەقخوازەکانی ئەو، وەک نەخشەڕێگایەکی زیندوو ماونه‌ته‌وه‌.

زەنگێکی بێدارکەرەوە لەتاریکستانی ستەمدا
شێخ مەعشوق خەزنەوی کە لەبنەماڵەیەکی گەورەی ئایینی‌و تەسەوف لەگوندی (تەل مەعروف) پێگەیشتبوو، ئیسلامی تەنها لەچوارچێوەی عیبادەتدا نەدەبینی، ئەو باوەڕی وابوو، ئایین کەرەستەی ڕزگاریی گەلانە لەژێردەستەیی.

شێخی شەهیدان خاوەنی فەلسەفەیەکی تایبەتبوو لەتێکەڵکردنی ئایین‌و نەتەوایەتیدا؛ وتارەکانی تەنها ئامۆژگاری نەبون، بەڵکو وەک بۆمبێکی فیکری بون دژی ستەمکاریی، لەدیارترین ئەو وتە مێژوییانەی کە لەیادەوەری گەلی کورددا وەک نەخشەڕێگه‌ ماونەتەوە ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌ڵێت، "ماف نابەخشرێت، بەڵکو ماف بەهێز دەسەندرێت"، ئەم وتەیە بوو بەدروشمی سەرەکی گەنجانی ڕاپەڕیوی ڕۆژئاواى كوردستان دژی دکتاتۆریەت.

هه‌روه‌ها شێخ خه‌زنه‌وى ده‌ڵێت، "کوردبونەکەم‌و ئیسلامەتییەکەم دوباڵن، بەبێ یەک ناتوانم بفڕم"، کە تێیدا وەڵامی ئەو لایەنانەی دایەوە کە دەیانویست ئایین لەبەرژەوەندیی دەسەڵات دژی دۆزی ڕەوای کورد بەکاربهێنن.

کاردانەوەی میدیا عەرەبییەکان (2005).. ڕاچڵەکین لەبەرامبەر دڕندەیی بەعس
لەکاتی ڕفاندن‌و ڕاگەیاندنی شەهیدبونی شێخ مەعشوق لەساڵی 2005، دۆسیەکە بوە ڕۆژەڤی سەرەکی میدیا عەرەبی‌و نێودەوڵەتییەکان، تەلەفزیۆنی (ئەلجەزیرە، عەرەبیە)و ڕۆژنامە ناودارەکانی وەک (شەرقولئەوسەت‌و حه‌یات) بەچڕیی ڕوماڵی ڕوداوەکەیان کرد.

میدیا عەرەبییەکان سیناریۆ چەواشەکارییەکانی ڕژێمی سوریایان ڕەتکردەوە کە دەیویست تیرۆرکردنەکە بخاتە ئەستۆی گروپه‌ توندڕەوەکان‌و ڕاپۆرتەکانیان سەلماندیان کە دەزگا ئەمنییەکان لەپشتی تاوانەکەن، کەسایەتییە ئیسلامییە دیموکراتەکان‌و نوسەرانی عەرەب لەڕێگەی په‌یام‌و وتارەکانیانەوە هاوسۆزیی خۆیان بۆ دۆزی کورد دەربڕیی تیرۆرکردنی شێخیان وەک شەهیدکردنی دەنگی حەق‌و پێکەوەژیان ناوبرد.

دوای ڕاپەڕینی ئاداری ساڵى 2004ى قامیشلۆ، شێخ بوە دەنگی مەزڵومیەتی کورد لەسوریا، ئەو بەئاشکرا لەدیمەشق‌و شارەکانی دیکە هاواری دەکرد کە ماف دەبێت بەهێز بسەندرێت نەک چاوەڕوانی خێرخوازیی دەسەڵاتداران بین، ئەم زمانە چاونەترسە وایکرد، ڕژێمی بەعسی سوریا بڕیاری سڕینەوەی جەستەیی بدات، بەو هۆیەوە لە 10ی ئایاری 2005 ڕفێندراو دوای 20 ڕۆژ ئەشکەنجەی دڕندانە، تەرمەکەی گەڕێندرایەوە، واته‌ یه‌كى حوزه‌یران به‌ڕۆژه‌ شه‌هیدبونه‌كه‌ى دیاریكراوه‌.

بڕینی زمان.. کپکردنی هاواری حەق
سەلمێنراوە کە شێخ لەژێر ئەشکەنجەیەکی دڕندانەدا شەهیدبوو، یەکێک لەو ئەندامانەی جەستەشی کە کرابوە ئامانج، زمانی بوه‌، هۆکاری ئەوەش به‌بڕواى چاودێران ئەوەبوه‌ کە وتارەکانی شێخ بەتایبەت وتەی "ماف بەهێز دەسەندرێت" ببوە داینەمۆی ڕاپەڕین، بۆیە بکوژان ویستیان بەشێوەیەکی سیمبولی ئەو زمانە ببڕن کە جەماوەری دەجوڵاند، هه‌روه‌ها کوڕی شێخ (شێخ مورشید) دواتر ئاشکرایکرد، تەنانەت لێوو ڕومەتەکانی باوکی شوێنەواری توندی چەقۆو شێواندنیان پێوەبوە، بەشێوەیەک کە تەنها بۆ بێدەنگکردنی هەمیشەیی ئەو دەنگە ئازادە بوە.

شێواندنی تەرمەکەو پارچەپارچەکردنی (کوشتنی سێبارە)
دوای ئاشکرابونی تەرمەکەی لەپارێزگای دێرەزور لە 1ی حوزەیرانی 2005، خێزانەکەیی‌و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ شۆکبون بەبینینی دیمەنی جەستەی شێخ، چونكه‌ جەستەی شێخ، بەهۆی ئەشکەنجەی کارەبا، شانی شکێندرابوو و نینۆکەکانی ده‌رهێنرابون، شێخ مورشید خەزنەوی لەچاوپێکەوتنە فەرمییەکانیدا (لەوانە لەساڵی 2021) بەڕونی ڕایگەیاندبوو، "کاتێک تەرمی باوکمان وەرگرتەوە، جەستەی بەتەواوی کرابوو بەسێ پارچەوە (مەبەست لێی بڕینی جومگە سەرەکییەکانی جەستە بوە)".

ئه‌وه‌ش ئاشكراكرابوو، پێستی جەستەی شێخى شه‌هیدان، بەمادەی کیمیایی (ئەسید) سوتێندرابوو، ڕیش‌و برۆکانی بەتەواوی هەڵکێشرابون‌و ددانەکانی شکێندرابون، بەجۆرێک کە لەیەکەم نیگادا ناسینەوەی ئەستەم بوو.

شێخ مورشید خەزنەوی.. میراتگرو مۆتەکەی نەیاران
ئەگەرچی نەیارانی کورد پێیانوابوو، بەتیرۆرکردنی شێخ مەعشوق کۆتایی بەو فیکرە شۆڕشگێڕییە دەهێنن، بەڵام مێژوو پێچەوانەکەی سەلماند، لەئێستادا، شێخ د. مورشید خەزنەوی کوڕی شێخی شەهیدان، وەک میراتگرێکی ڕاستەقینە لەسەر هەمان ڕێچکەی باوکی بەردەوامە، شێخ مورشید بەهۆی پێگەی زانستی، سیاسیی‌و کۆمەڵایەتییەوە، بوەتە بەربەستێکی گەورە لەبەردەم پڕۆژەی ئەو لایەن‌و دەسەڵاتانەی کە دەیانەوێت دۆزی کورد لەڕۆژئاوا بێدەنگ بکەن.

چاودێران پێیانوایە، شێخ مورشید سەرەڕای هەڕەشە بەردەوامەکانی کوشتن‌و ڕاوەدونان، ئامادەنەبوە سازش لەسەر خوێنی باوکی‌و مافی گەلەکەی بکات، ئەو بەشێوەیەکی یاسایی‌و سیاسیی خەریکی ڕاوەدونانی تاوانبارانی ڕژێمی سوریایە (بەتایبەت ماهر ئەسەد)، ئەمەش وایکردوە هەمیشە وەک مۆتەکەیەک بێت بەسەر سەری بکوژانی باوکییەوە، هه‌روه‌ها وتار و دەرکەوتنە میدیاییەکانی شێخ مورشید، ڕێگریی دەکات لەوەی، مێژوی خەباتی باوکی‌و ڕاپەڕینی قامیشلۆ، لەبیربکرێت.

21 ساڵ لەمەوبەر، تەرمی شێخی شەهیدان لەسەرشانی 300 هەزار هاوڵاتی لەقامیشلۆ بەخاکسپێردرا، بەڵام ئەمڕۆ فیکری ئەو لەڕێگەی کوڕەکەیی‌و هەزاران گەنجی هۆشیاری کوردەوە، گەورەترو کاریگەرتره‌ لەجاران‌و هاتوەتەوە مەیدانەکەو نەیارانی خستوەتە دڵەڕاوکێوە.