سەردانی بافڵ تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان بۆ تاران، بەتایبەتی لەبەر ڕۆشنایی جۆری ئەو کۆبونەوانەی لەگەڵ بەرپرسانی باڵاى کۆماری ئیسلامیی ئێران ئەنجامیدا، تەنها سەردانێکی حزبی یان دیپلۆماسیی ئاسایی نییە، کۆبونەوەکانی لەگەڵ مه‌سعود پزشکیان سەرۆکی ئێران؛ عەباس عێراقچی وەزیری دەرەوە؛ محەمەدباقر قالیباف سەرۆکی په‌رله‌مان‌و عەلی ئەکبەر ویلایەتی ڕاوێژکاری سەرۆکی کۆماری ئیسلامی بۆ کاروباری نێودەوڵەتی، نیشانیدەدەن کە تاران گرنگییەکی تایبەتی بەم سەردانە داوە.

بۆچی بافڵ تاڵەبانی لەمکاتەدا بانگهێشتکرا؟
کاتی سەردانەکە زۆر گرنگە، ئێران لەماوەی ئەم چەند مانگەدا لەگەڵ دۆخێکی ئاڵۆزی ناوچەیی‌و ئەمنیی ڕوبەڕوبوەتەوەو لەو چوارچێوەیەدا سنوری ڕۆژئاوایی ئێران، بەتایبەتی سنوری لەگەڵ عێراق‌و هەرێمی کوردستان، بوەتە بەشێک لەپرسە ئەمنییەکانی تاران.

لەڕاگەیاندنە فەرمییەکانی ئێراندا، بابەتەکانی ئاسایشی سنور، هاوکاریی ئابوریی‌و بازرگانی‌و جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ئەمنیی نێوان ئێران‌و عێراق بەگرنگییەکى زۆرەوە باسکراون، بەڵام هەڵبژاردنی بافڵ تاڵەبانی خۆی مانایەکی زیاتر هەیە؛ چونکە یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان نفوزێکی ڕاستەوخۆی سیاسی‌و ئەمنیی لەسلێمانی‌و ناوچە سنورییەکانی نزیک ئێران هەیە.

بۆیە تاران پێویستی بەپەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ بافڵ هەیە، نەک تەنها وەک سەرۆکی حزبێکی کوردی، بەڵکو وەک یەکێک لەئەکتەرە کاریگەرەکانی هاوکێشەی سیاسیی‌و ئەمنیی کوردستان.

بۆچی بافڵ لەگەڵ وەزیری دەرەوە عەباس عێراقچی، کۆبوەوە؟
ئەم کۆبونەوەیە زیاتر لەڕوی دیپلۆماسی‌و ئەمنییەوە گرنگە، لەگفتوگۆکاندا بابەتەکانی ئاسایشی سنوور، بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، ڕێککەوتنی ئەمنیی ئێران‌و عێراق‌و فراوانکردنی پەیوەندییە بازرگانی‌و ئابورییەکان لەو نێوەندەدابون. پەیامی سەرەکیی تاران بۆ بافڵ دەتوانرێت ئەمە بێت: ئێمە دەمانەوێت دڵنیابین کە خاکی عێراق‌و هەرێمی کوردستان، بەتایبەتی ناوچە سنوورییەکان، نابێتە بەستەرێک بۆ هەڕەشەکردن لەسەر ئاسایشی ئێران. لەبەرئەوە، بابەتی ئاسایش بەگومانێکی زۆر یەکێکە لەسەرەکیترین ئامانجەکانی سەردانەکە.

بۆچی کۆبونەوە لەگەڵ قالیباف گرنگە؟
کۆبوونەوە لەگەڵ محەمەدباقر قالیباف سەرۆکی په‌رله‌مانى ئێران، لەکۆبوونەوەی وەزیری دەرەوە جیاوازە. ئەمە زیاتر پەیوەندی بەئاستی سیاسی‌و پەرلەمانی هەیە. قالیباف جەختی لەسەر گرنگیی ئاسایشی سنوورە ڕۆژئاواییەکانی ئێران‌و پەرەپێدانی پەیوەندییەکان لەگەڵ هەرێمی کوردستان کردوەتەوە. ئەمە پەیامێکی گرنگی هەیە: تاران یەکێتیی نیشتیمانی تەنها وەک حیزبێکی کوردی نابینێت؛ بەڵکو وەک بەشێک لەهاوکێشەی سیاسیی عێراق‌و کوردستان دەیبینێت.

بۆیە کۆبوونەوە لەگەڵ سەرۆکی په‌رله‌مان دەتوانێت کەناڵێکی سیاسیی جیاواز لەکەناڵی وەزارەتی دەرەوە بۆ پەیوەندی لەگەڵ یەکێتی دروستبکات.

بۆچی کۆبونەوە لەگەڵ پزشکیان؟
کۆبوونەوە لەگەڵ مه‌سعود پزشکیان لەڕووی سیاسی‌و پڕۆتۆکۆلییەوە گرنگترە. پزشکیان جەختی لەسەر پەیوەندییە مێژووییەکان لەگەڵ هەرێمی کوردستان، پەرەپێدانی بازرگانی، وەبەرهێنان، بازاڕەکانى سەر سنوورو پەیوەندییەکانى نێوان ناوچە سنوورییەکانی ئێران‌و هەرێمی کوردستان کردووەتەوە، بەڵام لایەنێکی گرنگتر هەیە، بافڵ خۆی لەبەردەم پزشکیاندا جەختی لەسەر بابەتی ئاسایشی سنورو ڕێککەوتنی ئەمنیی نێوان ئێران‌و عێراق کردوەتەوە. ئەمە نیشانىدەدات کە سەردانەکە تەنها ئابووری نەبووە، ئاسایش بنەمای سەردانەکە بوەو ئابووریی‌و بازرگانی کەناڵی دیکەى سەردانەکە بووە.

بۆچی کۆبونەوە لەگەڵ عەلی ئەکبەر ویلایەتی گرنگە؟
ئەمە یەکێکە لەگرنگترین خاڵەکانی سەردانەکە، عەلی ئەکبەر ویلایەتی تەنها بەرپرسی ئاسایی نییە؛ بەڵکو یەکێکە لەکەسایەتییە نزیکەکان لەدامەزراوەی ڕێبەرایەتی ئێران‌و لەبواری سیاسەتی دەرەوەدا کەسایەتییەکی ستراتیژییە. لەبەرئەوە، دانانی ئەم کۆبوونەوەیە لەپرۆگرامی سەردانەکەدا دەتوانێت نیشانەی ئەوەبێت کە تاران دەیەوێت کەناڵی پەیوەندیی لەگەڵ بافڵ تاڵەبانی تەنها لەسەر ئاستی حکومەت نەبێت، بەڵکو لەسەر ئاستی ستراتیژیی‌و دامەزراوەکانی سەرەوەی سیستەمی ئێرانیش بەردەوامبێت.

بۆچی سلێمانی لەقسەکانی ئێراندا گرنگ بوو؟
ئەمە یەکێکە لەگرنگترین خاڵەکانی سەردانەکە. سلێمانی بۆ ئێران تەنها شارێکی کوردی نییە، لەڕووی جیۆگرافی نزیکە لەسنووری ئێران، لەڕووی سیاسی ناوچەی سەرەکیی نفووزی یەکێتییەو لەڕوی ئابوریشه‌وه‌ یەکێکە لەدەروازە سەرەکییەکانی بازرگانی نێوان ئێران‌و هەرێمی کوردستان‌و لەڕوی ئەمنی هەر گۆڕانکارییەک لەناوچە سنورییەکان دەتوانێت کاریگەریی ڕاستەوخۆ لەسەر ئاسایشی ئێران هەبێت. لەبەرئەوە تاران دەیەوێت کەناڵێکی ڕاستەوخۆو بەهێز لەگەڵ سلێمانی‌و یەکێتیی نیشتیمانی هەبێت.

بابەتی ئاسایش؛ پرسی سەرەکى سەردانەکە
ئەگەر قسەکانی بەرپرسانی ئێران کۆبکەینەوە، وشەو بابەتە دوبارەبوەکان ئەمانەن: ئاسایشی سنور، گروپە چەکدارەکان، ڕێککەوتنی ئەمنی، ڕێگریی لەبەکارهێنانی خاکی عێراق‌و کوردستان دژی ئێران.

قالیباف باس لەئاسایشی سنووری ڕۆژئاوای ئێران کردوە، عێراقچی باس لەڕێککەوتنی ئەمنی‌و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر کردوە، پزشکیانیش لەکۆبوونەوە لەگەڵ بافڵدا بابەتی ئاسایش‌و پەیوەندییە ناوچەییەکان لەبەرچاو بووە. بۆیە دەتوانین بڵێین: لەپشت پەیوەندییە ئابوریی‌و سیاسییەکانەوە، ئاسایش پرسی سەردانەکەدا بوە.

بۆچی پرسی ئابوریی‌و بازرگانی لەسەردانەکەدا هەبوو؟
بافڵ لەگەڵ کۆمەڵێک بەرپرسی ئابووری سەردانی تاران کردوەو لەقسەکاندا جەخت لەسەر زیادکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی‌و وەبەرهێنان کراوەتەوە. ئەمە بۆ ئێران گرنگە، چونکە بازاڕی عێراق‌و هەرێمی کوردستان یەکێکە لەبازاڕە نزیکەکانی ئێران، لەبەرئەوە، دەتوانرێت پەیوەندییەک لەنێوان دوو فایلەکە ببینرێت: هاوکاریی ئەمنی ↔ فراوانکردنی پەیوەندیی ئابوریی‌و بازرگانى.

ئایا سەردانەکە پەیوەندیی بەتورکیا یان پارتی دیموکراتی کوردستانەوە هەیە؟
لەسەرچاوە فەرمییەکاندا هیچ وتەیەکی ڕاستەوخۆ نییە کە بڵێت ئەم سەردانە دژی تورکیا یان پارتی دیموکراتی کوردستان بوە، بەڵام لەڕوی جیوپۆلیتیکییەوە، سەردانەکە گرنگە، تورکیا پەیوەندییەکی بەهێزی لەگەڵ پارتی هەیە، بەتایبەتی لەبواری ئابووری، سیاسی‌و ئەمنی، لەبەرامبەردا، ئێران پەیوەندییەکی مێژوویی‌و سیاسیی بەهێزی لەگەڵ یەکێتیی هەیە، بۆیە دەتوانرێت بەشێوەیەکی زانستیتر بوترێت: ئێران دەیەوێت نفوزی خۆی لەناوچە کوردستانییەکەدا بەشێوەیەکی سەربەخۆ بپارێزێت‌و هاوسەنگییەکی سیاسی لەبەرامبەر نفوزى ناوچەییەکانی دیكه‌ دروستبکات، بەڵام ئەمە بەمانای ئەوەنییە کە سەردانەکە بۆ دژی تورکیا بوە.

هەڵسەنگاندنی کۆتایی
به‌گوێره‌ى ئەو زانیارییە بڵاوکراوانەی تائێستا بەردەستن، سەردانی بافڵ تاڵەبانی بۆ تاران دەتوانرێت لەپێنج ئامانجی پەیوەست بەیەک تێبگەین:
1ـ ئامانجی ئەمنی: دڵنیابونەوە لەوەی خاکی هەرێمی کوردستان بەکارناهێنرێت بۆ هەڕەشە لەسەر ئێران.
2ـ ئامانجی سیاسیی: بەهێزکردنەوەی پەیوەندیی ڕاستەوخۆی تاران لەگەڵ یەکێتیی نیشتیمانی.
3ـ ئامانجی ئابوریی: فراوانکردنی بازرگانی‌و وەبەرهێنان‌و پەیوەندییە سنورییەکان، بەتایبەتی لەگەڵ سلێمانی.
4ـ ئامانجی ناوچەیی: دڵنیابونەوە لەوەی هەرێمی کوردستان نابێتە بەشێکی دیكه‌ لەململانێی ناوچەیی دژی ئێران.
5ـ ئامانجی ستراتیژيی: پاراستن و بەهێزکردنی کەناڵی نفووزی ئێران لە یەکێک لە ناوچە سیاسییە گرنگەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان.

دەرەنجام
جۆری کۆبوونەوەکانی بافڵ تاڵەبانی لە تاران و جۆری ئەو بەرپرسە ئێرانییانەی کە لەگەڵیان کۆبووەتەوە، نیشانى دەدەن کە تاران، یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان وەک کەناڵێکی کاریگەر بۆ بەڕێوەبردنی فایلە ئەمنی، سیاسی و ئابوورییەکانی خۆی لە باشووری هەرێمی کوردستان دەبینێت. لەوانەیە ئامانجی سەرەکیی ئێران دڵنیابوونەوە لە ئاسایشی سنوور و ڕێگری لە بەکارهێنانی خاکی هەرێم دژی ئێران بێت؛ لە هەمان کاتدا تاران دەیەوێت پەیوەندیی ئابووری و سیاسیی خۆی لەگەڵ سلێمانی و یەکێتی بەهێزتر بکات. کۆبوونەوەی بافل لەگەڵ سەرۆکی کۆمار، وەزیری دەرەوە، سەرۆکی مەجلیس و کەسایەتییەکی وەک وەلایەتی، نیشانەی ئەوەیە کە پەیوەندییەکە لە ئاستی حیزبییەوە تێپەڕیوە و بووەتە بابەتێکی سیاسی ـ ستراتیژی بۆ تاران.